Жыйынны Дагъыстанны Башчысыны кёмекчиси Азнавур Гьажиев юрютдю. Гиришив сёз гьисапда эсгерилген оьр охув ожакъны ректору Магьаммат Абдуллаев де башында оьз пикруларын малим этди.

– Бизин оьр охув ожакъда,– деп узатды ол оьзюню сёзюн, – айрыча Дагъыстан филология факультет ачылгъан. Тек не этерсен, бу йыл шонда 500 мингден де кёп къумукъ халкъны 4 вакили тюгюл охумагъа тюшмеди. Айтмагъа сюегеним, бизде ана тиллени муаллимлерин гьазирлемек учун бары да шартлар болдурулгъан, пагьмулу, оьр усталыгъы булангъы муаллимлер де бар. Неге шолай гьал тувулунгъан? Гелигиз, барыбыз да бугюн бирче гьакълашып-гьаллашып дегенлей, ой къуруп, оьрдеги къурумлагъа тийишли таклифлер гьазирлеп тапшурайыкъ.

ДГПУ-ну башчысыны гиришив сёзюнден сонг Дагъыстанны пачалыкъ аграр университетини ректору Зайдин Жамболатов «дёгерек столну» гюнлюк низамына салынгъан масъалагъа байлавлу доклад этди.

– Гьар къайсыбызгъа да ана тилибизни уьйренмей туруп, оьз маданиятыбызны, милли мердешлерибизни, тарихибизни кюрчюсюне тюшюнмеге къыйын, – деп башлады оьзюню докладын Зайдин Магьамматович. – Озокъда, гьалиги заманда оьзюню умуми санаву пачалыкъда 1 миллиондан оьтмейген миллетлеге шо масъаланы чечив оьтесиз къы­йын тие. Амма биз, къумукълар, ярым миллион деп гьисаплана бусакъ да, бизге савлай тюрк дюньябызны гьисапгъа алгъанда, ана тилибизни къысматына къоркъунчлукъ тувулунмай. О саялы гьали де бизге ана тилибизге тюшюнюв ва ону оьсдюрюв масъаласы гьар айрыча агьлюден баш алагъаны гьакъда унутмагъа тюшмей. Демек, агьлюде биз авлетлерибизни алдында къумукъ тил булан доланып уьлгю гёрсетсек, асувлу болур. Шо далили булан дазуланмай, докладчы оьзюню сёйлевюнде ана тилни оьсювюнде не йимик ёлланы, янгы ва асувлу къайдаланы танглама тюшегени гьакъда оьз пик­руларын малим этди.

Гюнлюк низамгъа салынгъан масъалагъа байлавлу болуп ёлу­гъувну кёп ортакъчылары да оьзлени пикруларын айтдылар.

Ахырында ДР-ни Халкъ Жы­йыныны депутаты Мухтар Оьздегьажиев къумукъ тилни сакъламакъ ва оьсдюрмек учун пачалыкъ кёмекге бозарып турмай, дагъыстан тиллени гьакъындагъы законгъа умутлу болмай, жамият арада да асувлу иш юрютме гереги гьакъда оьз пикрусун айтды.

Ахырында «дёгерек столну» юрютген Азнавур Гьажиев, жыйында къабул этилинген таклифлени дагъы да толумлашдырывлар этип, тийишли пачалыкъ ва жамият къурумлагъа етишдирежегине инандырды.

Демек, бу гезик де къумукъланы арасында агьамиятлы тил масъалагъа байлавлу болуп бирдагъылай да гьакълашыв болду. Тек ону натижаларын оьзю заман аян этежек.

«Дёгерек столда» къабул этилген таклифлер:

  •  Къумукъ тилни ва адабиятны оьсювюне байлавлу хас программа къурмакъ;

  •   къумукъ тилни ва адабиятны уьйренивню охутув-методика къайдаларын токъташдырмакъ;

  •   къумукъ тилни ва адабиятны уьйренивде муаллимлени, охувчуланы ва тарбиялавчуланы арасында ярышлар оьтгермек;

  •   оьрдеги класларда охуйгъан яшланы арасында «Къумукъ тилни ва адабиятны муаллими» деген конкурсланы пайдаландырмакъ;

  •   бары да билим берив къурумларда къумукъ тилдеги маълумат имканлыкъланы пайдаландырмакъ;

  •   гьар йыл къумукъ тилни уьйренивге байлавлу яшёрюмлени фестивалларын оьтгермек;

  •    къумукъ тилни ва адабиятны уьйренеген студент яшёрюмлер учун муниципал стипендияланы токъташдырмакъ;

  •   къумукъ тилни уьйренив учун яйлыкъ ял алыв лагерлени къолламакъ;

  •   Дагъыстандагъы охутув-методика китапланы чыгъарагъан издательствону янгыртмакъ;

  •    ана тиллерде чыгъарылагъан «Ёлдашны», «Адабият Дагъыстанны», «Къарчыгъаны» оьлчевлерин ва санавун къолай этмек;

  •    къумукъ тилде дарс береген муаллимлени ва шолай да языв булан машгъул болагъанланы грантлар булан иштагьландырмакъ;

  •   Къумукъ театрны ва шолай да Къурчакъ театрны, Интернетни имканлыкъларын къумукъ тилни уьйренивде толу кюйде къолламакъ.

 

Къ. Къараев.