Артдагъы 10–15 йылны ичинде ону балагьын бизге де оьзюбюзню башыбыздан гечирмеге тюшдю. Мычыгъыш Республикадагъы, Первомайскидеги агьвалатлар, Каспийскиде, Буйнакскиде, Магьачкъалада болгъан атылтывлар, 1999-нчу йылны ялынлы яйы дагъыстанлыланы эсинден бир заманда да таймажакъ.

Адам янгылышмагъа болагъанны унутмагъа тюшмей. Экстремизмни ва террорчулукъну ёлуна тюшгенлени арасында да янгылышгъанлар болмагъа бола. Мен бу ерде бирдагъы бир затны эсгермеге сюемен: террорчулукъну торуна тюшгенлер къырдан гелмегенлер. Олар – биз оьсдюрген, биз тарбиялагъан яшлар.

Бугюн барыбыз да арап пачалыкълар Сирияда ва Иракъда болуп турагъан къыргъынны гьакъында гьар гюн дегенлей телевизордан гёрсетилеген берилишлерде эшитебиз. Бизден шо эки де пачалыкъ минг чакъырымлар арекде буса да, ондагъы къан тёгюлювню, сан сёгюлювню агьы бизге де етишген. Аманлыкъ сакълав къурумлар билдиреген кюйде, «Ислам пачалыкъны» якъчыларыны арасында юзлер булан дагъыстанлы яшлар да дав этелер. Оланы арасындан 28 яш – Бабаюрт  районлу.

Бугюн Бабаюрт районну Геметёбе, Тотаюрт ва Мужукъай юртларында сюексиз яслар да этилип тура. Белгисиз идеология, белгисиз англавлар  саялы яшавун янгы башлагъан яшёрюмлени жанлары къыйыла. Мен ойлашагъан кюйде, бизге гележегибиз саялы бугюн ойлашмагъа герек. Танга­ла къолдан чыкъгъан яшёрюмлени парахат яшавгъа къайтармагъа бек къыйын болажакъ.

Эгер 6 – 7 йыллар алдын Бабаюрт район Дагъыстанны оьзге районларыны арасында террорчулукъ якъдан лап да парахат районланы бирисине санала эди буса, районда арт-артындан болгъан жинаятчылыкълар, шоланы ичинде ФСБ-ни район бёлюгюню ёлбашчысы Д.Закарьяевни, ОВД-ни район бёлюгюню ёлбашчысы ва ону орунбасары А.Керимовну ва З.Хизриевни оьлтюрювлер районлуланы къазапландырды. Лап да яманы, террорчуланы къурбанларыны къара сиягьы шолар булан да дазуланмай.

Тюзюн айтмагъа герек, яшёрюмлер булан юрюлеген ишлеге бирев де сёз тапмагъа болмас деп эсиме геле. Бабаюрт район администрацияны  маданиятгъа, спортгъа ва яшёрюмлени ишлерине къарайгъан бёлюгюню ёлбашчысы Илмидин Абдуразакъовну къастлыгъы булан районну гьар юртунда яшёрюмлер булан ёлугъувлар оьтгериле, англатыв ишлер юрюле. Янгы йылны алдында Геметёбе юртундагъы орта школада «Биз террорчулукъгъа ва экстремизмге къаршыбыз!» деп оьтгерилген «дёгерек столну» айланасында таъсирли пикру алышдырыв болду. Чинкдеси, огъар «дёгерек столну» айланасына мен оьрде эсгерип гетген юртланы школаларыны оьр класларыны охувчуларын ва районну яшёрюмлер булан ишлейген къурумларыны, дин идараларыны вакиллерин жыймагъа имканлыкъ болду.

            «Дёгерек столну» ишин башлай туруп, Геметёбедеги орта школаны психологу У.Амангъулова яшёрюмлеге шонда гётерилежек масъаланы уьстюн ача туруп, олагъа савлай дюнья­ны бюдюретген террор ишлени суратларын гёрсетди, «терроризм» деген сёзню маънасын англатды.

«Кёкде къушлар йимик учмагъа, сувда балыкъ йимик юзмеге уьйренгенде, бизге ерде адам йимик яшамагъа уьйренмек къалгъан», – деген Нобел савгъатны лауреаты Бернард Шоу. Нече де тюз сёзлер. Белгили язывчуну ва драматургну шо сёзлери бугюнгю бизин гертиликге нече де бек къыйыша.

Яшёрюмлеге гьали кёп эсгерилген «джихад» деген сёзню маънасын анг­лата туруп, Геметёбе юрт межитни имамы Х.Къурбансайитов бугюнгю таза исламны якъчылары шону бюс-бютюн башгъачалай англайгъанны эсгерди. Ол яшёрюмлени оьзге соравларына да тындырыкълы кюйде жаваплар берди.

Мен оьрде эсгерип гетген Сирияда ва Иракъда болуп турагъан къыргъынгъа да бир-бир «бекбилдилер» къазават демеге сюе. Лап да яманы, олар оьзлени яман хыялларына исламны да къошуп, савлай динибизге дамгъа салагъаны ачыкъ. Къачандан берли бусурман бусурманны оьлтюрмек къазаватгъа тенг болгъаны англашылмай.

Пайхаммарыбыз (алайгьи салам) къазаватгъа барагъанда, оьзюню асгерине уллулагъа, къатынлагъа, яшлагъа ва гьатта емиш береген тереклеге зарал бермегиз, ёгъесе Аллагь бизге кёмек этмес деп айта  болгъанны мен тезги динчилерден аз эшитмегенмен. Гьалиги таза исламны якъчылары буса къазаватны къатын-къыз, яш-юш булан этелер. Шогъар Бесланда болгъан, гьали-гьалилерде Пакистанда болгъан  вагьши террор ишлер де шагьат.

«Дёгерек столну» ишинде ортакъчылыкъ этген Бабаюрт район администрацияны дин масъалалагъа къарайгъан ойчусу, Бабаюртну жумамежитини имамы Муслим гьажи Алтавов да шо терс англавлагъа байлавлу оьз пикрусун айтды.

– Бир-биревлер айтагъан кюйде, ислам экстремизмни ва террорчулукъну дини тюгюл, парахатлыкъны, яхшылыкъны дини, – деди М.Алтавов. – Бизин жамиятыбызгъа сариек йылан йимик сюйкелип гирген ва ону ичинден бузуп турагъан шо агъымланы биз янгыз бирлик булан утмагъа болажакъбыз.

– Биз бир болмагъа ва террорчулукъгъа къаршы бирче ябушмагъа герекбиз, – деп къошду Бабаюрт ра­йон администрацияны маданиятгъа,  спортгъа ва яшёрюмлени ишлерине къарайгъан бёлюгюню ёлбашчысы Илмидин Абдуразакъов да. – Сизин къайсыгъызны да къурдашлары­гъыз бар. Эгер сиз ону юрюшлеринде шеклик тувдурагъан гьалланы эслесегиз, артгъа салмай ону ата-анасына, школада муаллимлеригизге билдирмеге герексиз. Шо къурдашыгъызны сатагъанлыкъ тюгюл, шо – сизин  ювукъ адамыгъызны терс ёллагъа тюшювден къутгъарыв. Бара-бара ол оьзю де сизге разилик билдирежек.

«Дёгерек столну» жамын чыгъара туруп, Геметёбедеги орта школаны психологу У.Амангъулова пайдалы лакъырлашыв болгъанны ва чинкдеси, сёзлер булан дазуланып къалмай, юртларыбызда, районубузда ва рес­публикабызда парахатлыкъны болдурмакъны гьайын этмеге герекни билдирди. 

Бугюн биз оьсюп гелеген яш нас­луну нечик тарбияласакъ, бизге тангала олар да шолай янашажакъгъа шеклик ёкъ. Шо ишге ата-аналар да, жамият да къуршалмагъа борчлу. Биз уллу къоркъунчлукъну алдында бирикмеге герекбиз ва бизин бары да ишибиз террорчулукъну алдын алывгъа бакъдырылмагъа тарыкъ. Ёгъесе, оьтген янгурну артындан ямучу алып чапгъандай болмакълыкъ бар.

Герейхан ГЬАЖИЕВ,

бизин  мухбирибиз.

Суратда: «дёгерек столну» айланасында.