Терегим

Къыркъ йыл алда къыйын тёгюп къавшалгъан

Къарт атабыз къыргъа чыгъып эртерек,

Къаркъарасы къаммакълагъа ошагъан,

Бек аявлап алып гелди яш терек.

Бир бутакъсыз, назик узун чубукъдай,

Къабукълары сыдырылгъан, тырналгъан.

Тамурлары бюрюшгенлер сувукъдай,

Яш бюрлери къурумагъа аз къалгъан.

Йыллар бою аякъ тюпде тапталып,

Топуракъ да ташдай болгъан, бек къатты.

Тек атабыз терен этип чонкъ къазып,

Кёп асырап шо терекни орнатды.

Терек гьали гьатсыз арив гёрюне,

Янгы ерде яллыкъ тапды, яшнады.

Сувну, ерни токътагъандай тёрюнде,

Топуракъда тамурлашма башлады.

Тек нетесен, еллер эшди якъ-якъдан,

Боран болуп борады, гьеч тынмады.

Терегибиз тёшюн берип токътады,

Къажыса да, иелсе де сынмады.

Гьали огъар боранлар да кар этмей,

Къабатындан оьтмей ону къатты ел.

Гюнден башгъа чылгъыйына зат етмей,

Огъар къарап сукъланалар авул-эл.

Терек буса яшыл тавдай яшгъаргъан,

Салкъынында мен язаман белимни.

Тамурлары эркин чумал ташлагъан...

Шо терекге ошатаман элимни.

Къурчум къана къарап ону гёргенде,

Къучакъласам, къыркъ айлана къулачым,

Терек гьакъда йыр язсам да мен энни,

Шо терекдей Ватанымдыр къуванчым.

Ана юрек

Табиатда тамаша бир адат бар –

Инсанлагъа гюн шавласын йибере.

Балкъып чыгъып миллион йыллар кёклерде

Кюлеп багъып ерге исивюн бере.

Тек ахшамлар Айгъа къоюп аламны

Бек алгъасап батып гете ярыкъ гюн.

Гюн батса да, батмай бир де яшавда,

Ана юрек ачыкъ тура гече-гюн.

Шогъармыкен гюнден юрек артыгъы?

Авлет ондан асилин гьеч тапмажакъ,

Къара булут бир де ана юрекни

Гюндюз гюнню ябагъандай япмажакъ.

Ёкъ, охувчум, ойлама чакъ олай деп

Ахшам вакъти тартып къызыл тастарын,

Гюн де батгъан гёк тавланы артына.

Яшмын яшнай йыртып кёкню астарын,

Ай да тувмай, ол да негер тартына.

Гюмез кёкню гюнгюрт этип ярыгъын,

Къара булут къаплап юртну тёбесин,

Яшмын яшнап, ягъып ярыкъ чырагъын,

Янгур ява булут чечип гёбесин.

Бир тамаша юрек яман къутура,

Чакъ да йылай, гёзьяш тёге себелеп.

Оьрден таба зор авазлар янгыра,

Кёклер ерни турагъандай тёбелеп.

Ташгъын гелип, теберип зор ташланы,

Ер тербенип эки ярып арасын,

Къызгъанмайлы артда къойгъан яшланы,

Янгыртды ол зор юрекни ярасын.

Ёкъ, охувчум, ойлама чакъ олай деп,

Мен гёреген тюшюм тюгюл, тюл эди.

Гюн шавлалар тигилсе де тёбемден,

Анам оьлген магъа чарслы гюн эди.

Къайдасан?

Яшыл кюйде балкъып тувгъан ай йимик

Гечелер де эсден таймай ойдасан.

Язбаш гелип ялкъа тувгъан тай йимик,

Бир айланып гёрюнмейсен, къайдасан?

Гюнгюрт гюнге гюлмелдимни яйдыртып,

Биз ёлукъгъан шо баягъы бойдасан.

Мен болмайман сени эсден тайдыртып,

Бир айланып бизге чыкъмай къайдасан?

Гелмесенг де бизин бираз ят гёрюп,

Уьюбюзде уьлюшдесен, пайдасан,

Уясындан уьркген къушдай арт берип,

Бир айланып бизге чыкъмай къайдасан?

Гюл терек

Уллу уьйде терезеге телмирип,

Акъ хумада оьсген гиччи гюл терек.

Яшгъарса да, шавла тиймей гененип,

Солугъандай башын икген эртерек.

Япыракълары ялап терезе шишаны,

Бутакълары бургъан учун ярыкъгъа,

Яшгъарса да, солуп къалгъан бир яны,

Талпына ол гюн шавласы тарыкъгъа.

Акъ хумада оьсген гиччи бу гюлге

Гьар бир зат бар! Гюнден башгъа не герек!

Ярыкъ учун ябушагъан эллени,

Къарагъанда, эсге сала шо терек.

Алмаз йимик гёрюне

Нюр ичеген гюл чечекли емиш бав,

Халча йимик къувлуй язгъы шавлагъа.

Жагьил къызлар къурч йырланы янгыртып,

Чубурушуп гирип бара бавлагъа.

Терек башда бурма башлы бюлбюллер,

Гёзел язны йыр авазгъа янгырта.

Айлангюлдей чечекленген ал гюллер,

Эртен чакъны дарай энглерин йырта.

Айманта тав яшыл башын гётерип,

Акъташ булан лакъыр эте, сыр чече.

Юзюм бавлар гюн бетлерде йыртыллап,

Яз эртенни гюмюш чыкъларын иче.

Юрек къувнай, чечме сюе сырымны,

Сарапайлар сарнаймы деп сораман.

Къурч къызланы загьматына йырымны

Учгъунларын чача туруп бараман.

Эсимде бар бир керен...

Эсимде бар, яшлыгъымда эртерек

Сююв гелди сыйпап бетим-башымны,

Юрегимде чечекленди гюл терек,

Тек татыву тайды мени ашымны.

Огь жагьиллик, бутакъ атгъан терекдей,

Гюллер ачдынг гёнгюл учун юрекге.

Емишлери етишмеге арекдей,

Батгъыч салдым минме гьашыкъ терекге.

Ол терекни бурма башлы чылгъыйы,

Икрам этип ийди яшыл тёбесин,

Муна шонда гелип ишни къыйыгъы,

Къурч яшлыгъым гийди сююв гёбесин.

Татли сёзлер яз янгурдай себелеп,

Уьстюм-боюм бу гьашыкълыкъ йибитди.

Макътав этип алгъышгъа, боюм бёлеп,

Сан-санымны къоргъашындай иритди.

Муна магъа шо гюн язбаш яй эди,

Гюн шавлада гюмелеклер ойнайгъан,

Мени учун байрам эди, той эди,

Шатлыгъымны шербетинден тоймайгъан.

Ай, нетерсен, ахшам болду, гюн батды,

Тюшюм йимик сёндю сююв сырларым.

Яшлыкъ оьтдю, яман ерде танг къатды,

Гьали магъа къалгъан гьашыкъ йырларым.

Къой, ерлерде яшыл отлар яшнасын

Къой, ерлерде яшыл отлар яшнасын!

Яшавланы яшгъартагъан яй йимик.

Къой, яшлар да язбашлагъа ошасын!

Яшнап ерде балкъысынлар ай йимик.

Къой, аналар асырасын баласын!

Шатлы гюнлер шамчыракълар ягъардай.

Къой, окоплар толтурмасын канасын!

Къанлы гёзьяш чубурушуп агъардай.

Къой, аналар бозламасын яшына,

Давлар бузуп дагъырагъан уьйлерде,

Къой, олжалар ув къошмасын ашына!

Гёрген сайын папахланы чюйлерде.

Загьмат бизин гюнюбюз ва айыбыз,

Атом бомба атма бизге ошамай!

Парахатлыкъ, загьмат гене гьайыбыз,

Шо саялы ябушабыз бошамай.

Бизге къонакъ гелигиз

Салкъынлыкъны алып Кавказ тавлардан

Денгиз ягъа женнет йимик гёрюне.

Айлана якъ толгъан гёзел бавлардан,

Загьматчыны олтуртабыз тёрюнде.

Ал шавлагъа тав Дагъыстан исинип,

Уллу агьлюде чечеклене, гюл ача.

Къонакъ болуп яйда бизге гелигиз,

Къонакълагъа гечебиз де нюр чача.

Аталардан къалгъан бизде адат бар –

Гелгенлени асырарбыз, аярбыз

Адат булан Дагъыстанны халкъларын,

Къонакъ учун авдарып къой соярбыз.

Сыркъавлагъа савлукъ бере Талгиси,

Тик тавлардан тиш сызлайгъан сув агъа.

Гелгенлени башын сыйпай гелиндей

Топурагъы толгъан халмач сырлагъа.

Бир ягъында Каспий денгиз демленип

Толкъунлары гёк ташлагъа уруна,

Къонакъланы гёнгюн ачма гьасирет

Таргъу тав да къудакъыздай бурула.

Бизде сизин салкъын еллер йыбатар,

Къонакъ учун къуванчлы танглар къатар.

Мундан гёзел ер ёкъ, ону билигиз,

Дагъыстангъа бизге къонакъ гелигиз.

Гёзелим

Гёзелим – гёкчексен, тапмайман тенгинг.

Билекдей чачларынг саврунгдан саркъгъан.

Нар йимик къып-къызыл эки де энгинг,

Ким экен насиби бир сагъа бакъгъан.

Гёзлеринг мени гьеч тынчайма къоймай,

Юрюшюнг югюрюк, юрюйсен елип,

Къаламдай къашларынг толмагъан айдай,

Бармыкен гёрюр гюн сен бизге гелип.

Гьар сёзюнг татывлу солакълы балдай,

Сюйкюмлю сёзлеринг юрекге бата.

Тишлеринг торлангъан инжи маржандай,

Иржайсанг, адамны оьзюне тарта.

Жаным бек ушатгъан жавгьарлы боюнг;

Гьашыкълыкъ оьтгенде тилевлер салдым,

Узатмай этмеге сени шат тоюнг...

Тек эби табылмай мен токътап къалдым.

Эби де гелеми элден тышгъари –

Атагъыз къалынны ломайдан айтса.

Юрюйген адат деп жыйылып бары

Йиберген гелечим бошуна къайтса.

Адатгъа байланып ишни этди харап,

Бар малым берсем де болмайман алып,

Къамалгъан къанлыдай ариден къарап,

Муратгъа етмейли турабыз къалып.

Адатгъа ягьланып кёплер зар гетген

Айырмай яшавда душманны-ятны.

Яшланы кёплерин насипсиз этген

Уьюне къанъявсун шолай адатны.

Ананы разисизлиги

Баламны баласы бар,

Балдан татли оьзюме.

Кёп гьонкъа болуп къалып

Зат гёрюнмей гёзюме.

Уьй къуллукъгъа къарамай,

Эт десе – къашын тюе,

Тек оьзю арив ашап,

Асил гийинме сюе.

Охуп, охуву да ёкъ

Сукъланардай оьзюне,

Ерленген ат гёрюнмей

Гьали муну гёзюне.

Энкейип ерден оьзю

Гённелен чёпню алмай.

Айтсам, яман да гёре,

Кинодан, танцдан къалмай.

Сёйлетсенг – гьонкъа тёбе,

Къойсанг – юваш гёрюне.

Сёз ёрукъгъа сёз айтсанг,

Асав атдай тебине.

Къыйывсуз къыйра бутакъ,

Айтсам, гьей, сёзюм оьрчюй.

Оьзюм токътап болмайман,

Айтмасам – тилим къычый.

Терек чакъы бою бар,

Урагъан ерден оьтген.

Аллагь къойса булар да,

Билдинг, авлет уьйретген.

Эркелетип, аявлап,

Ойнакълатса тёрюнде,

Къалмасын алайына,

Хурт чёплетер кёрюнде.

Мактабым

Огь яшлыгъым, эсге гелген заманда

Унутмайман ата юртум Яхсайны,

Къучагъында къозу йимик ойнакълап,

Гьеч зат билмей оьтгерген язны, яйны.

Орамларда бир тарыкъсыз айланып,

Эртен -ахшам ашыкъ ойнап эришип,

Юртну ичинде авуллагъа пайланып

Ябушадыкъ, болмай эдик гелишип.

Бавчуланы кёп яргъанбыз юрегин

Ченгерткидей гирип, талап емишин.

Гезегенбиз дёрт де якъны айланып,

Эллегенбиз оьрю булан энишин.

Агъачлыкъда гоган жыйып, чум чёплеп,

Кёп къайтгъанбыз арып-талып гьарангъа.

Гьасиретликден эртен-ахшам жыйылып,

Аз бармадыкъ ат минмеге арангъа.

Яшлыкъ буса баргъан сайын яшгъарып,

Гьаваслыдыкъ гьар гёрген янгы затгъа.

Хоншу яшлар дарсдан къайтып сёйлесе,

Сукъланадыкъ мактап деген шо атгъа.

Китапларын къысып къолтукъгъа алып

Шат юрекли яшлар оьтсе иржайып,

Арты булан юрюй эдик тагъылып,

Кёп сюедик биз оланы ажайып.

Мен олтургъан шо класда, партада

Билим ала энни башгъа наслулар,

Мендей кёпге билим бере муаллим,

Шондан тизив дюньяда не касбу бар.