Гьар заманда да яшаву осаллагъа, къыйынлы гьалдагъылагъа къол узатыла гелген. Имканлыгъы барлар яда гьар адам аз-аз кёмек этсе де, чарасызгъа уллу даража бола. Инсаплыкъны аслу борчу да – чарасызлагъа, амалсыз яда къыйынлы яшайгъанлагъа кёмек этив. Яхшы ишлер этегенлер, къол узатагъанлар макътав учун этмей, гьакъ юрекден этсе, зувабы да артыкъ бола.

− Инсаплыкъ – адамланы тарбиялайгъан ва адатланып къалма герек инг де дегенлей аслу яшавлукъ гьал болма герек, − дей бизин булан лакъыр эте туруп, «Инсан» деген фондну Къарабудагъгент бойдагъы филиалыны ёлбашчысы Магьамматтагьир Гьюсейнов.

Гьали бир гюн мен де шо улан булан ёлукъдум. Ёлукъмакъ учун арив себеп де бар эди: артдагъы заманны ичинде юрютген ишине гёре, район Дагъыстанда биринчи ерге чыкъгъан.

 – Магьамматтагьир, башлап етишген уьстюнлюк булан къутлама сюебиз ва арты узакъ болсун деп де айтабыз…

– Кёп савболугъуз. Аллагьны яхшылыгъы булан республикада алдынлы ерге чыкъмагъа болдукъ. Шону мен уллу даражагъа да гьисап­ламайман, адам юрегинден этилген ишде биринчи ва экинчи деген зат болмай. Буса да, савап ишлерибиз барысындан да яхшы болгъаны мени ва мени булан рагьмулу иш этгенлени сююндюре. Мен бирдагъы затны да айтма сюемен: бу иш мени уьстюнлюгюм тюгюл, савлай районнуки. Биз Рамазан айда гьажатлылагъа этилген кёмекни даражасы башгъа ерлерден эсе артыкъ болгъан экен.

− Не ишлер экенин айтма бажарыламы?

− Саваплы ишлер… Эгер де сиз чечип айтгъанны сюе бусагъыз – Рамазан айда биз гьар гюн дегенлей 400-ге ювукъ адамны оразаларын ачдыра эдик, ёлларда сув, кабахурма оьлеше ва башгъа ишлер эте эдик. Шолай, районубуздагъы уланлар да жагь кюйде айланды, олагъа Аллагь рази болсун. Сыкълашып ва биригип иш гёрегеник гёрмекли натижалар берди.

− Сен яш бусанг да, Россияда ва дюнья оьлчевде аты белгили спортчусан, гьали де яшланы уьйретеген тренерсен. Инсаплы ишлеге нечик къуршалдынг, бир себеп сама болдуму?

− Бир себеп де ёкъ эди. Мен кёп санавдагъы ярышдарда спортну грэплинг, дзюдо, самбо, джиу-джитсу къайдаларында ортакъчылыкъ этгенмен. Натижаларым да яман тюгюл, биринчи ерлени алгъанман. Шону булан бирче, 15 йылгъа ювукъ тренер де дюрмен.

Къурдашларым «Инсан» деген рагьмулу фондда ишлейгенни гёрюп, шолагъа къошулма сюйдюм, неге десе оьзюмню билеген чакъы заман адамлагъа кёмек этмеге юрегим ушата эди. Шолай, фондну ишине къошулдум ва бир йылдан артыкъ вакътини ичинде районубузда шону башын да тутгъанман.

− Бары да адам кёмек этип турмай чы, тек биревлер этген яхшы ишлер башгъалар учун да уьлгю бола. Сени шолай ошама сюеген адамынг бармы эди?

–Билемисиз, биревлени яхшы ишлери шо пайдалы гьаракатгъа юз де, минг де адамны тартма бола. Гьар бусурманны да юрегинде языкъсыныв, кёмек этив, рагьмулукъ хасиятлар барын билебиз. Биревлер шону эртерек гёрсете, башгъалары буса бир агьвалат болгъанда, бир къыйынлы гьалгъа тюшгенде эте. Бай яшаву барланы алайыкъ. Бирлери нечакъы бай буса да, уьстюне дагъы да къошма сюе. Башгъалары буса бары да байлыкъны шо дюньягъа алып гетмейгенни англай ва аз зат къазанса да, шондан чыгъарып болагъан кёмегин эте. Демек, кёмек этивге гьар адам гьакъылы булан етишме герек. Мени учун рагьмулукъ ва инсаплыкъ ишлер табии ёл йимик. Шо кюйде, гьар адам бир ёл булан геле. Биз тангаладан тутуп мен динли боламан, межитге бараман деп айтма болмайбыз. Къайсыбызны да ичибизде иман бар, дин бар. Айланангдан да кёп зат гьасил бола. Дёргели – алдан берли де дини-иманы бар юрт. Ислам динде бир-биревге кёмек этив, языкъсыныв, рагьмулукъ макътала.

– Магьамматтагьир, фонд нечик ишлей, адамлагъа не кёмек этиле ва кимлеге кёмек этиле?

– Мен ёлбашчы болуп белгиленгенде, инг башлап гьажатлы адамланы сиягьын янгыртмагъа, толумлашдырмагъа башладым. Натижада районда 900 адамны белгиледик. Шоланы барысын да бир ягъадан тергедик: ким нечакъы къазана, нече гьайван-малы бар, бавунда не оьсдюре, къарала. Къысгъача, кимге кёмек тие, кимге тиймейгенни токъташдырдыкъ. Гьар ярым йыл шолар барысы да янгыдан тергеле. Яшаву тюзелгенлер шо гьисапдан чыгъа. Масала, артдагъы бир йылны ичинде 300 адам гьажатлыланы сиягьындан чыкъды. Демек, олар герекли кёмегин алып, яшав гьалы къолай болду.

Бизин къумукъ халкъ нече де асил, тилемеге яда кёмек тарыгъын айтма бек уяла. Шо саялы, къыйын­лы гьалда яшап турса да, кёмек тилемейгенлер бола. Биз шоланы ачыкъ этмеге тарыкъбыз. Масала, хоншумда шолай саламат, тек авур гьалда яшайгъан агьлюню ачыкъ этип, сиягьгъа къошдукъ.

Сонг да, айтмагъа герек кюйде, бизден кёмек гёрегенлер янгыз харж яда сурсат булан таъмин этилип къалмай. Медицина кёмек гереклер де бар, уьй якъдан кёмек этилегенлер де бар. Гетген йыл бир агьлюню уьй масъаласы чечилди. Бир нечелерини къалкъысы ярашдырылып, уью онгарылып, кёмек гёрдю. Сакъатлагъа кёп кёмек этиле. Мисал учун, бир агьлюге уьч коляска берилди. Хыйлы заман амалсызлар шолагъа бозарып, инжинип тургъанлар.

Рагьмулукъ ишлени гьаракатын гёрсетмек учун бир-эки мисаллар айтайым. Заманда бир уьч-дёрт минг манатгъа тартагъан гьар-бир тарыкълы ашамлыкъ булан онгарып, жыйым пакетлер уьлешебиз. Гьали-гьалилерде чомарт адамланы яхшылыгъындан Къарабудагъгент районда бир уллу машин булан амалсыз яшайгъан 300 адамгъа ашамлыкъ маллар берилди. Бир йылны ичинде буса районда 1400 сурсат жыйым уьлешинди.

Олай да, Рамазан айда биз амалсыз яшайгъанлагъа башгъа кёмек де этмеге болдукъ. Яш тувгъан, имканлыгъы ёкъ 26 агьлюге балаларын ятдырмагъа караватлар алып бердик. Оланы багьасы – бириси 30 минг манатгъа ювукъ.

Озокъда, ёкъ ерден къыйынлы гьалгъа тюшгенлеге, уью яллагъанлагъа, операция этилмеге гереклеге гезиксиз харж жыябыз. Олай адамлар къачан кёмек этилер деп къарамагъа болмай, тез айланып оланы гьайын этмеге тарыкъ. Аллагьны яхшылыгъындан, районубузда рагьмулу юреклер, адамлагъа кёмек этмеге алгъасайгъанлар кёп бар.

Рагьмулу фондда ишлейгенлер − чомарт адамланы да, амалсыз адамланы да арасындагъы кёпюр йимикбиз. Олардан алып, булагъа уьлешебиз. Аллагь рази болсун ва зувапгъа язсын оланы гьаракатын, гьар берген манатын минг керенлер артыкъ этип шабагьатгъа язсын. Рагьмулу адамлар болмагъан эди буса, бир фонд да ишлеп, пайда гелтирме болмас эди.

Хыйлы адамны атына баракалла айтмагъа тийишли, тек олар ажайып кёп ва барысын да айтып йиберсем, кёп заманны алар. Районну башын тутгъан Магьмут Амиралиевни атын да разилик булан эсгермеге сюемен. Ол − бизин англайгъан ва кёмек этмеге даим гьазир турагъан ёлбашчы. Райондагъы бары да юртлар рагьмулу ишде ортакъчылыкъ эте. Дёргели юртну жагьиллери, спорт булан машгъул уланлары айрыча баракаллагъа лайыкълы.

– Гертиден де, амалсызлагъа юреги авруйгъанлар болмаса, гьаракат этмеге де, яшамагъа да къыйын болур эди. Магьамматтагьир, гёз алгъа тутулгъан ишлени гьакъында не айтар эдинг?

– Бугюнге аслу ишибиз ва гьазирлик етишип гелеген Къурбан байрам булан байлавлу. Мал союлажакъ ерлени онгарабыз, бары да иш низамлы ва ёрукълу болмагъа тарыкъ. Мал есилер учун да онгайлыкълар этиле.

Язлыкъ каникулларда охувчу яшлар учун мадрасаларда ислам динни кюрчюлерин охутагъан курслар ачылгъанда, шонда ортакъчылыкъ этмеге гёз алгъа тутулгъан. Уьч ай юрюлежек курслагъа гелегенлени аш булан таъмин этмекни бойнубузгъа алгъанбыз.

– Магьамматтагьир, энниден сонг да шу кюйде ишлемеге Аллагь гюч берсин ва арабызда яшайгъан амалсызланы санавун кемитме насип болсун!

− Амин.