Пачалыкъ кимлени пайдаларын якълай?

Ачыкъ сёз Ёлдаш
20 декабря 2019 в 13:27 241
Пачалыкъ кимлени пайдаларын якълай?

Савлай Россияда йимик, бизин республикабызда да социал-экономика якъдан оьсювню 2020-2035-нчи йыллагъа ерли кёп йыллыкъ хас программасы къабул этилинген. Неге десегиз, артдагъы 8 йылны гьасиллерин гёз алгъа гелтирип къарагъанда, алда белгиленген агьамиятлы борчланы яшавгъа чыгъарылыву чаналайгъаны аян бола. Муна шо саялы да халкъны ва пачалыкъны аманлыгъын къорумакъ учун адамланы яшавлукъ шартларын яхшылашдырмакъ муратда юрюлеген гьаракатда кемчиликлеге ёл бермеге тюшмей. Демек, Дагъыстанда да шону учун биринчи гезикде адамланы яшавлукъ уьйлер булан таъмин этмесе болмай.


Яшырмагъа негер тарыкъ, Москва областдан ва Краснодар крайдан сонг Дагъыстан оьзюнде лап да кёп къурулуш ишлер юрюлеген регион санала. Шону учун къурулуш ишлени оьтгеривню базарларында чалышагъан гьар тюрлю кампаниялар, жамиятлар, предприятиелер, кооперативлер де аз тюгюл. Гьалиги заманда шоланы чалышывун закон талап этеген кюйде низамгъа, ёрукъгъа салмагъа герек. Неге десегиз, олар пайчылардан жыягъан харжны оьзлени пайдалары учун къоллайгъаны ва талайгъаны гьакъда артдагъы сегиз йылны ичинде разисизликлер кем болмай.


Гьечден геч де къолай дегенлей, шолай разисизликлени тергевсюз къоймайлы, пачалыкъ да къурулуш имаратлар, уьйлер учун пайчылардан жыйылагъан харжны компанияланы къолуна бермейли, аманат банкдан таба гьисапгъа алып, асувлу кюйде харжлайгъан къайдаланы тангламагъа борчлу болду.


Озокъда, шу ерде пачалыкъ кимлени пайдаларын якълай: ­оьзюнюмю, пайчыланымы яда къурувчулаными деген сорав тувулунагъаны да негьакъ тюгюл. Арт вакътилерде топлангъан сынав аян этеген кююнде, къурулуш тармакъда чалышагъан компанияланы кёплери инамлыкъдан чыгъа. Муна шо саялы да пайчыланы харжларын аманат касдан таба пайдаландырывну да 2019-нчу йылны башындан тутуп къолламагъа башлады. Гьасили, гележекде къурулуш компаниялагъа бермейли, пайчыланы харжын талам-такъыш болма къоймайлы, ишлени барышына гёре аманат касларда топланып, сонг тапшурулажакъ. Эгер де ишлени барышы бир себеплеге гёре токъталса, пайчыланы харжы да аманат касларда сакълана ва гьарисини уьстюне бир къадар банк процентлер де тёленегени яхшы, озокъда. Шолайлыкъда, пайчыланы харжы алда йимик талавургъа тюшмейли, аманат банкны ерлердеги бёлюклеринде къорулуп сакъланажакъ.


Гьали-гьалилерде Магьачкъалада СКФО-гъа гиреген бары да регионланы башчыларыны ортакъчылыкъ этивю булан ерлерде милли проектлени яшавгъа чыгъарылывуну барышы ва натижалары гёзден гечирилди. Жыйында оьзюню сёйлевюнде Дагъыстанны Башчысы Владимир Васильев республикабызны къурулушларында тувулунгъан гьалгъа ва кемчиликлени ёрукълашдырывгъа байлавлу РФ-ни Президентини СКФО-дагъы толу ихтиярлы вакили А.Матовниковгъа баянлыкъ бермей болмады.


Буса да, гьалиги заманда Дагъыстанны къурулуш ва ЖКХ минис­терлиги аянлашдырагъан кююнде, гьалиги заманда Дагъыс­танда къурулуш ишлени юрютеген кампанияланы арасында оьз­лени сыйлы борчларына янашыв башгъа-башгъа кюйде къала. Шо саялы пайчылар оьзлени пайдаларын ва ихтиярларын якъламагъа уьйренмеге герек бола.


Къурулуш компанияланы арасындан гележегине шеклик тувдурагъанларыны атларын айырып айтмасакъ бажарылмай. Уьстде аты эсгерилген министерлик токъташдырагъан кюйде, республикабызны къурулуш базарларында чалышагъан компанияланы арасында «Спецтехнологии» деген жамият, «Строй мир», «Автоспорт», «Столица-М», «Хазар», «Двигательстрой» ва оьзге къурулуш жамиятлар пайчыланы янындан инамлыкъгъа лайыкълы тюгюл.


Неге десегиз, пайчыланы харжларын асувлу кюйде къолламайгъаны йимик, эсгерилген бу компанияларда юрюлеген къурулуш ишлени сан яны да шекликни тувдура. Мисал учун айтгъанда, Семендер посёлокда, Каспийск шагьарда, тахшагьарыбызны оьзге бойларында къурулуш ишлени низамы тийишли кюйде сакъланмай. Ялгъан документлер – «зелёнкалар» булан тыгъыслыкъда уллу кёп квартирлик, кёп къабатлы уьйлер ва оьзге промышленный имаратлар къурулуп, ерли ватандашланы янындан тувулунагъан разисизликлер артып тербей. Шолайлыкъда, Каспийск шагьарда ва оьзге ерлерде бизнес булан машгъул болма муштарлыланы топуракъ пайлагъа бакъгъан якъдагъы ихтиярлары – талаплары къыйыкъсытыла. Законну бузуп, соравсуз-соргъусуз къурулгъан шолай уьйлер Магьачкъалада 2 мингден кем болмас деген хабарлар да бар. Шо «тогъатартывда» шагьар посёлокланы арасында гьалиги заманда Семендер биринчи сыдырада десек де, гьакъыкъатгъа къыйышмай къалмас. Неге? Неге тюгюл, ерли «милли жамият чалышывчуларыбыз» да низамны къоруйгъанны орнуна, сутур гьакимлени, судьяланы артына тюшюп, оьз пайдалары учун барысы да орамланы, яшавлукъ къуллукълар учун белгиленген ерлени сатып байына. Республикабызны ватандашланы ихтиярларын якълайгъан къурумлар да жаваплы борчларын кютмеге неге буса да алгъасамай.