Гьайранлыкъ
(СССР - ни халкъ артисткасы Барият Муратовагъа багъышлана)

Гьайранлыкъны Гьакъ Таала ярата -
Гьайранлыкъгъа баш урдуруп къарата!
Гьайранлыкъ бир гьатсыз къуванч гьар жангъа,
Гьайранлыкъ бир сырлы савгъат Инсангъа!
Гьайранлыкъны гьис этеген насипли,
Сесленмейли оьтеген манг, касипли,
Гьайранлыкъ да Аривлюк де эгизлер -
Яшавну ярыкъ этер,
Яшавну барлыгъын тюзлер,
Яхшылыкъгъа ёл излер!
Шолай бир гьайранлыкъны
Гьакъ Таала яратды
Тюзлер булан тавланы
Тамашагъа къаратды,
Айланадагъы эллер -
Аслам чомарт саламлы,
Алышып алгъышлайлар
Къанатлы ал къаламлы,
Барият да, Барият!
Янгырыкълы сес геле
Бу гьайран сырлы къысмат -
Чалкъындырып Эс геле!
Сагьнаны сыры
Къызгъылт сагъындай,
Сагьнагъа оьрленген
Дели агъымдай.
Сагьна сагъын отуна
Атдынг! Якъдынг къысматынг!
Гьайранлыкъ безендирди
БАРИЯТ! деген атынг.
Барият! - десем, десем,
Гюнеш къона юзлеге.
Гьайран Пагьмусу гьызгъан
Гьарзисин от-ялындай
Юреклеге, юзлеге.
Сагьнаны - минг сыры бар,
Гьарисин бир тююндей
Чече гелдинг Барият!
Гьар кесни - минг сыры бар,
Гьарисине гийимлер
Биче гелдинг Барият.
Гьар келпетден - келпетге
Гёче гелдинг Барият.
Эм этме - сырасызгъа,
Эп тапма - чарасызгъа
Нече гелдинг, Барият!
Айгъазини Гюлкъызы -
Къылдан къылыгъын гьызып,
Тарихлерде тарх берип
Барият оьмюр сюрдю
Гюлкъызына парх берип…
…къумукъча сёйлеп, бийип,
Ким бажаргъан гёрсетме -
Къумукъну хас келпетин?
Гене гёз алдан гетмей
Гюлкъызны нюрлю бети!
Сагьнаны генг бойлады -
Къумукъча минг ойлады,
Къумукъну хас келпетин
Бир тюгюл минг ойнады.
Къумукъ! - деген атына
Чанг къонмагъа къоймады…
Къумукъдан - авлетлери.
Къумукъдур - девлет ери!
Гьар миллет башгъа-башгъа
Къылыгъы, хасияты,
Оьз тарихи, оьз тархы,
Оьз англаву, адаты,
Шоланы да гёрсетди
Келпетлерин мекенли,
Инандыртды оьз халкъын
Оюн герти экенни.
Гирегенде гьар келпетни кебине -
Оьз къысматын,
Оьз хас атын гебинлеп,
Барият бар тюгенмес атгъа есдир,
Асрулардан халкъына сырлы сесдир!
Жумайсат! - десе, гьар кес
Бариятны гёредир,
Сёнмейген гьайранлыкъгъа
Тёрлерде ер бередир!
Оюнну да, ойну да,
Оювну да, тойну да,
Масхара, иришхатны
Келпетлерин яратып,
Кюллю халкъны адатды -
Тамашагъа къаратды.
Барият! - десем, десем,
Къылдай тартыла эсим,
Атамны ожагъында
Гене чалына сеси.
Бир заман таш атагъан -
Таргъулулар сююне,
Гьариси элтме къастлы
Къонакълай оьз уьюне
Олтуртмагъа ер тапмай
Къуванчына базалар,
Кагъыз гесеклер излеп
Барият! - деп язалар…
…Бир пашман, бир сююне,
Янгыра яйнай гьислер,
Заман гете буса да -
Къайтара геле сеслер.
Йылланы пал-пал гесип -
Элте Таргъугъа къайтып,
Сагъынчлы шыбышлайман
Бариятым! - деп айтып.
Сен сюе къаршылагъан,
Сююндюре узатгъан
Гьар кесни юрегинде
Атынг мюгьюр гьыз тартгъан.
Барият! - деп, ат къоюп,
Ана къыз авлетине
Сююне оьмюр бою
Сыралы негетине.
Атынга если къызлар
Оьз къысматын ойнайлар.
Барият! - деп, къычырса,
Сенден сес деп, ойлайлар.
Юрекни гюлдей ачып,
Зар-дертни кюлдей чачып,
Оюнну - ойдан арчып,
Къувуп чарсны, сувукъну,
Оьте яшмындай яшнай -
Гьакъ Пагьмулу Барият!
Тарихинде Къумукъну
Гьайран мюгьлетдей яшай!
Муратовлар! - дегенде,
Девюрню аслам безей,
Бу гюн де халкъарада
Сыралы англар гезей.
Тухумда - гьарисине
Яратгъан языв язгъан,
Гьайранлыкъны тюсюнде
Оьмюр ёлларын гьызгъан.
Гьарисинде оьр пагьму -
Оьзтёрече ярыкълы!
Сююв! Сагъынч! Ва Рагьму!
Оьз халкъына тарыкълы!
Тапшурмалы, талмавлу
Келпетлеринде батып,
Къарышыкълы, къамавлу
Оьзюню оьз къысматын -
Оьртенли сагьнагъа атып,
Яшавун ари тартып
Юрютдю ягъалатып.
Нечесе къысматланы
Гёлемлерине гирип,
Сагьнада болмай эди
Агьын-зарын гётерип.
Толгъанайы толгъуду -
Ана къарнын майырып.
Гьар келпетни къысматын -
Болмас жандан айырып!
Ол ойнагъан келпетлер -
Къылыкъ булан хасият!
Санавсуз - сансыз бетлер
Гьар кесде бир - Барият!
Агъачкъомузун чертип -
Чечди къумукъну дертин.
Аргъанны гьар пердеси -
Басып къумукъну эсин
Уятды ва йылатды,
Авваллардан йыр айтды…
Не де гёрдю Барият!
Не де билди Барият!
- Къызларым! Торунларым!
Къыркъмас яшав гьызларым,
Бошалмас орнуларым!
Мен мюкюрлюк этемен
Шу гюнюме, гьалыма.
Бермесмен бир мюгьлетим
Дюньяны бар малына! -
Дей, эди оьз - оьзюне,
Амин къалды сёзюне...
Харс! къызартгъан аялар,
Кюлтели гюл байламлар ,
Барият! - халкъ саялы
Минг сююнч, минг байрамдыр!
Байрагъыдыр чалкъынлы,
Яшмынлы юлдузудур.
Тарихинде халкъымны
Тажлы, Тахлы къызыдыр!
Тюгенмес аты къалгъан
Гьайранлыкъдан яралгъан!
***
Муна - гиччиней къызъяш
Канзи - канзиден оьте,
Гьайранлыкъ тутуп къолун -
Сагьнагъа ёл гёрсете!