Энемжая -яшлагъа багъышлангъан бет

Маданият Ёлдаш
10 мая 2022 в 08:45 27

Энемжая

 

9 Май – Уллу Уьстюнлюкню гюню

Къумукъну къагьруманлары

 

Аявлу яшлар, бу йыл Уллу Ватан давда бизин уьлке немис-фашист елевчюлерден уьст гелгенли 77 йыл тамам бола. Шо Уллу Уьстюнлюкге бизин къумукъ халкъны арасындан чыкъгъан къагьруманлар да къошум этген. Шо къагьрулу йылларда Совет Союзну Игити деген оьр атлар къумукъ уланлагъа да берилген.

 

Элибизге яв чапгъан душманланы дагъылтывда гёрсетген къоччакълыгъы учун Совет Союзну Игити деген оьр атгъа таклиф этилип, шо атгъа бир тюрлю себеплеге гёре ес болмай къалгъан къумукълар да бар. Шо къыйын, къайгъылы йылларда орденлеге ва медаллагъа ес болгъан къумукъланы буса санавун айтмагъа да къыйын. Оланы арасында Макътавлукъну орденини уьч де даражасына ес болгъанлар буса айрыча макътавгъа лайыкълы. Неге тюгюл де, шо – Совет Союзну Игити деген атгъа тенг бола. Торайып­ гелеген сизге бизин тарихибизде болгъан лап да къыргъын давну йылларында уллаталарыгъыз­ны аталары гёрсетген къоччакълыкъны унутма­гъа ярамай.

Шо гьакъда айта туруп, «Энемжаяны» адабият бёлюгюнде де къумукъланы машгъур шаирлери шо къайгъылы йылланы эсге алып язгъан шиъру сатырланы сизин тергевюгюзге беребиз.

 

·       Охув ожакъларда

 

Игитлени эсделигине аминлигин исбатлай

Бугюнлерде бары да дегенлей шагьарларда ва юртларда Уллу Уьстюнлюкню гюнюне багъышлангъан гьаракатлар юрюле.

«Георгиевская ленточка» охув ожакъларда билим алагъан оьрюм ча­гъындагъы яшланы ортакъчылыкъ этивю булан юрюлеген шолай гьаракатланы бириси гьисаплана.

Олар ерлерде иш гёреген къурумланы ва идараланы къуллукъчуларыны, олай да оьзлени тенглилерини, орамлардан оьтюп барагъан уллуну да, яшны да Уьстюнлюкню шо белгисин тёшюне тиркей. Шолайлыкъда, Уллу Ватан давну йылларында гёрсетген игитлени къоччакълыгъына ва эсделигине аминлигин исбатлай.

 

·       Адабият

 

Агьмат ЖАЧАЕВ,

Дагъыстанны халкъ шаири

 

Батырлар

Кимлердир батырлар?

Батырлар кимлердир?

Ким де сукъланар йимик

Яшайгъан эрлердир.

 

Батырлар юрегинде

Юртун яшатгъанлардан;

Батырлар ата юртгъа

Тюгюл таш атгъанлардан.

 

Сувда батмайгъанлардан,

Отда гюймейгенлерден.

Амал буса от булан

Оюн сюймейгенлерден.

 

Олар ата якълардан,

Олар ана тюзлерден,

Анасыны алдында

Тюгюл чёкмей тизлерден.

 

Атланмагъа тюшгенде,

Батырлар алда болар.

Аргъумагъы Берлинге

Етишгенлерден олар.

Патимат АБУКОВА,

шаир

 

Дав йыллар

 

Ящикден анасы

Къырып ун алып,

«Яркъыч гирди»,– деген

Къызына барып.

– Яркъыч тюгюл,– деген

Анагъа къызы,–

Шо – ярлылыкъ, анам,

Давланы гьызы.

Бола бусам

 

Къоймас эдим давчуланы

Мурадына етмеге.

Бола бусам болуп болма,

Элчиси гьар юрекни,

Къоймас эдим чагъылмагъа

Дюньяда бир тюбекни.

 

Айтывлар ва аталар сёзлери

 

*Батыр буса, аты къалар.

*Батыр – бир керен, къоркъач минг керен оьлер.

*Батыр намус учун тувуп, намус учун оьлюр.

*Батыр оьлюмден къоркъмас.

*Батыр балагь гелтирмес.

 

Сиз билемисиз?

Дав йылларда оьрюм чагъындагъы яшлар да Ватаныны эркинлиги учун ябушгъан. Оланы кёплери гёрсетген къоччакълыгъы учун орденлер ва медаллар булан савгъатлангъан. Олардан 8-вю буса Совет Союзну Игити деген оьр атгъа ес болгъан.

 

***

Ленинград шагьарны немис елевчюлерден азат этмек учун бизин асгерлер 1126 гюн ябушув юрютген. Шолардан эсгерилген шагьар 2 йылдан артыкъ, ачыкълашдырып айтгъанда, бютюн 871 гюн къамавда къалгъан.

 

Бетни юрюте

Насрулла БАЙБОЛАТОВ.