Сорав – жавап

– Гюзде оьтгерилежек асгерге чакъырывда алмашынывлар болажакъ дей, шону англатма боламысыз?

– Бу йыл асгерге 147 000 яш чакъырылды. Шончакъы адам гюзде де чакъырылажакъ.
Эгер де алда асгерге 18-27 йылланы ичиндегилени чакъыра эди буса, 2024-нчю йылдан тутуп, 18-30 йылланы арасындагъы жагьиллер чакъырылажакъ. Тек асгерде къуллукъ этив 1 йыл кююнде къалажакъ.

Энниден сонг яшлагъа повесткалар электрон къайдада гележек, шолай повестка гелгенден сонг, яшгъа тыш пачалыкълагъа барыв гери урула. Эгер де шо повесткагъа гёре военкоматгъа бармаса, адамгъа 30 минг къоду салынажакъ.

* * *
– Аналыкъ капиталны харжлама ярайгъан янгы къайдалар арагъа чыкъгъан дей, шолар нечикдир?

– 2007-нчи йылдан берли, экинчи тувгъан яшгъа аналыкъ капитал бериле. Сертификатны Яшавлукъ фонддан яда МФЦ-ден алгъандан сонг, шону шулай харжлама ярай:

– яшланы билим алывуна;

– уьйлени ярашдырывгъа яда буса уьйлер къурмакъ учун алынгъан ипотеканы тёлемек учун;

– сакъат яшланы аврувун къолай этмек яда яшав гьалын яхшылашдырмакъ учун;

–ананы пенсиясыны топлангъан янын артдырмакъ учун;

2020-нчы йылдан тутуп, биринчи яш тувгъанда 586,9 , эгер де биринчи яшгъа шо акъчаны алгъан буса, экинчи яшгъа 188,6 минг манат бериле.
Экинчи яшгъа аналыкъ капитал 775,6 минг манат токъташдырылгъан.

* * *
– Къуллукъдан тайдырылывдан кимлер сакълана?

– Шо агьлюде ишлейген бирев буса, къуллукъдан тайдырывдан сакълана;

– Агьлюде 3 гиччи яшы бар буса ва шоланы гиччисине 3 йыл болмай буса;

– Яшгъа авур тиштайпалар;

–3 йыл толмагъан яшлары бар аналар;

–14 йыл толмагъан яшы бар ата яда ана, шолай да 18 йыл болмайгъан сакъат яшы бар адам;

–Отпускадагъы яда больничный алгъан адам.

* * *
– Украина бойдагъы дав агьвалатларда ­оьзлер учагъан алатлар кёп къоллана, тек шоланы школада охуйгъанлагъа да уьйретежек дей… Шо негер тарыкъдыр?

–Янгы охув йылдан тутуп, школаларда башлапгъы асгерге гьазирлик дарсларда охувчулагъа ­оьзлер учагъан алатланы къоллайгъан кюйню уьйретежек. Охувчу яшлагъа шо дарсланы бермекни Россияны Оборона ва Билим берив министерликлери къабул этген. Эгер де шо билимни школаларда алса, асгер къуллукъда тарыкълы болажакъ деп гьисап этиле. Шо яшланы патриот тарбиялавдагъы бир къайда деп де ойлашына.

* * *
– Кёп яшлы агьлю деп нече яшы барлагъа айтыла?

– Эгер де алдагъы йылларда кёп яшлы агьлю деп 5 яшдан кем тюгюл буса айтыла эди. Гьали гьар регион оьзю сюйген кюйде салма бола. Бирлеринде шо – 2 яш, башгъаларында буса – 5 яш. Пачалыкъ Думада токъташдырылгъан кюйде, кёп яшлы агьлю деп 3 гьакъылбалыкъ болмагъан яшы барына айтыла ва пачалыкъны янындан тарыкълы кёмеклер де этиле.

Гьарисине 18-21 йыл битгенден сонг, шо агьлюге этилеген кёмек кемий, тек йыллары толу кюйде ва мекенли токъташдырылып битмеген.