Юртдан жагьиллер неге гете?..

Юртдан жагьиллер неге гете?..


     Оьтемишге де гелип, ерли администрацияны башчысы Жамалутдин Алиев булан кюйсюз деп ёлукъма болмай, замес­тители Адилгерей Гьажиев къаршы болду. Юртдан айланып чыкъдыкъ, болгъан кюйде ерли идараланы ишлери, юртдагъы гьаллар булан таныш болдукъ.

 

Башлап мен Адилгерейни англамай турдум. Бир де гёрмеген ва ону гьакъын­да эшитмеген адамны гьазир англама да къыйын. Адилгерей оьзюню суратын газетге салгъанны сюймей эди. Шо ерин англап болмайгъанымны эс этип, ол: «Яхари, мен ишге гиришгеним де кёп болмай. 5-6 айлар боладыр. Юртну башчысы да тюгюлмен. Ону заместителимен. Мени булан лакъырлашыв юрютюп, суратым булан савлай республикагъа яйылагъан газетге макъала чыкъса, юртлуларым англамас чы. Ол кюйсюз экенинден пайдаланып, оьзюн гёрсете деп ойлашажакъ. Мен шолай сюймеймен», – деди.


Гертисин айтса, ерли администрацияны башчысы Жамалутдин Алиев оьзюню къуллугъунда ишлейгенли кёп йыллар бола. Нече йыл деп сорасагъыз – 16 йыл. Мен англагъан кюйде, юртлу халкъны яшав талапларын яхшылашдырмакъ учун кёп гьаракат этген адам. Шо иш гёрюнюп де тура. Тек районну янындан этилген гьаракат аз гёрюне. Ону да шулай англама бола.


Юртдагъы къайсы идарагъа гирсенг де, олар яхшы ишлейгенни англама къыйын тюгюл. Школа, больница, яшлар баву, юрт хозяйство предприятиеси – къайсына барсакъ да, мекенли коллектив экенине шекли болмайсан. Гьакимден башлап, къайсында да жаваплыкъ бар экени гьис этиле.


Адилгерей Гьажиев англатагъан кюйде, юртну бугюнгю къыйыны –жагьиллер ата юртун къоюп, иш къыдыра туруп йыракъ ерлеге чыгъып гетегени. «Юрт йыл сайын бош болуп барагъанда йимик, – дей ол. – Бина ишлеп уьй-эшик къурагъанлар да аз. Юртну гележегине инанмай буса ярай», – деп кюстюне.


Оьтемиш йимик оьтесиз бай тарихли ата юртну гьакъында айтагъанда, Адилгерейни «гележегине инанмай буса ярай» деген сёзлери магъа онча арив тиймеди. Жагьиллер яшама сюймеген юртну гележеги не болажакъ? Бу – бек маъналы сорав. Шу арада жагьиллени нечик къайтарма тарыкъ деген сорав да тувулуна. Огъар жавап берме бек къыйын. Иш ерлер къурма тарыкъ деп айтылса да битип къалмай. Балики, бир вакъти, адамлар шагьарлардан ялкъып, юртлагъа гёчюп яшама башлар деген умутгъа инанып, оьз-оьзюнге маслагьат этип турсанг тюгюл, дагъы амал ёкъ.


Пачалыкъны янындан регионларда юртлардагъы халкъны яшавун яхшылашдырма тарыкъ деген пикруну айланасында программалар, проектлер къуруп да гьай этив булан гьаракат юрютюп де яшавгъа чыгъарылагъан гьаракат да бар. Аз буса да, Оьтемишде де шо эс этиле. Тек аз саялы гёрюнмей. Оланы алдына этилме тарыкълары чыгъып, къайнашып йибергенде чи унутулуп да къалына.


«Юртда эки адам зувап учун, ерге бурав уруп, сув чыгъарып, авул булакълар къургъан… Яшлар бавуна да исси сув гелеген кюй этилген. Школаны абзарына сув сакъламакъ учун уллу гьавуз да салгъанбыз. Билип болмайсан чы, от тюшюп къалма бола. Нечик сёндюрерсен? Юртда от сёндюреген машин де ёкъ. Район центрындан гьазирленип чыгъып бизге етишгинче къарап турма кюй ёкъ чу. Сув буса юртда бек тарыкълы. Ичмеге де, оьсюмлюклени сугъарма да, оьзге тюрлю къуллукълагъа да болсун деп «Пача булакъны» да арив пайдасы тиеген кюйде онгарып турабыз. Кёпюрлер ишленди юртну ичинде. Футбол ойнайгъан гиччи майданча да къурдукъ. Эки миллиондан артыкъ харжланды огъар да. Бары да халкъны харжына этиле», – дей, мени булан хабарлай туруп, ерли админист­рацияны башчысыны заместители.


–Зиярат бар деп айта сизин юртда, – деп лакъыр башлама сююп, мен Адилгерейге бурулдум.


– Бар, он сегиз шайых гёмюлген зиярат бар. Онда гьар тюрлю ерлерден гелегенлер кёп бола. Гьали буссагьат барып къарарбыз, оьзюгюз гёрежексиз, – деп, ол машинине багъып юрюдю. Бардыкъ. Алдына жыйылгъан хыйлы адам да бар эди. Ондан оьтюп, бир тёбечикге гётерилдик. Шо ерде алда бир бина болгъаны билинип тура эди. Мени гьазир англап, Адилгерей:


–Шу ерде алда межит болгъан, – деди.


Бу бийикликден юрт къолунгну аясында йимик гёрюне. Бек арив гёрюнюш. Къонакълай гелген турист группалагъа гёрсетме шундан арив не болур деп ойлашасан.


– Дагъыстанда турист сокъмакъланы яда ёлланы картасы этилген дей. Гиргенми сизин юрт шо картагъа? – деп сорайман къырыйымда эретуруп мени булан оьзю кёп гёрген ата юртуну гёрюнюшюне сукъланып турагъан Адилгерейге.


– Ёкъ, гирмеген, – дей ол. Тамаша боласан, булай тарихи бай юртну да гёрсетмесенг гелгенлеге, Къумукътюзде гёрсетер йимик не къала?..