Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Меню YOLDASH.news МаълуматларКъайгъырыш КъутлавларDAG.newsВ ДагестанеВ РоссииИнтервьюВ миреНа КавказеГлава РДНародное СобраниеПравительствоМинистерства и ведомства Муниципалитеты In memoriamНовости спортаГод культуры безопасности Выборы - 2018ЧЕ-2018 Kaspeuro2018"Времена"ИнфоблокПолитикаИсторияКультураЛюди и время НаукаНовые книгиАчыкъ сёзАналитикаЖамиятПолитика.ЭкономикаБаянлыкъДин ва яшавЖамият низамИлмуTürk dünyasi Савлукъ ЭкологияЮртлар ва юртлуларЯшёрюмлер МаълуматАнтитеррорБирев де унутулмагъан...СапарМаданиятАдабиятКультура ожакъларБилимИнчесаният Къумукъ тилКроссвордМасхараларТеатрЯнгы китапларЯшланы дюньясы Спорт ярышларЕдиноборства Развитие спортаСоревнованияФК «Анжи» МедиасфераО газетеО сайтеСМИФото дняНаши партнерыНаши спонсорыСотрудникиНаши авторыАфишаГалереяРекламаЮбилейный номер
Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Ягьлы юрек – ярыла...

Ягьлы юрек – ярыла...



5-нчи июнь 2017-нчи йыл.., итнигюн...

Терен къайгъыгъа батып Сагьадулла Абдулатипович Абусуевни абзарында олтургъанман.

Мен де шо гюн бек аявлу, бек ювукъ, магъа кёп къуллукълар этген адамымны даимликге тас этдим. Озокъда, абзар толгъан дос-ювукъгъа, къардаш-къурдашларына да ол аявсуз тюгюл эди.

Сызлайгъан санларына эм излеп Москвагъа баргъан Сагьадулла Абусуев гечинип алып геле дейген аччы хабар нечакъы бола буса да бизге авур тийди. Кёп халкъ аэропортда самолётну къаршылап, гече сагьат ондан сонг уьюне алып гелди. Шо гече ону гёзел ожагъында болгъан авур агьвалатны айтмасакъ да адамлар англайдыр.

Абзарны, ону уьйлерини уьстюндеги – кёкдеги ай, айыбы барны йимик, къара булутланы артына гире, бир де чыгъып гёрюне, сонг уялгъандай болуп, гене булутлагъа яшына. Ачылгъан уллу къапулагъа къонгъан эки къара къаргъа, тавушун чыгъармай, еринден тербенмей абзар толгъан адамлагъа телмирип токътагъан. Уллулар да айтгъанлай, яшай­гъан адам къара гюнлени де къаршылама борчлу болагъаны герти экен.

Сагьадулла Абдулатипович Абусуев булан мен тыгъыс ювукълукъ юрютегенли 38 йыл тамамланды. 1979-нчу йылны, октябр айыны орталары. Къурбанали Шамсутдинов телевидениеге гелип, юртлусу, Уллу Ватан давну ортакъчысы, военврач Абусайит Валиевич Исаевни гьакъында хабарлады. Дав йылларда Абусайит гёрсетген къоччакъ ишлерин ахтарып, бай тарих материаллар жыйып турагъанда, Дагъыс­тан пачалыкъ медицина институтда дарс береген гьелили алим уланны гьа­къында лакъыр этип, ол Сагьадулла Абусуев экенни эсгерди. Абусайит Исаев булан бирче дав майданларда намарт душмангъа къаршы ябушгъан офицерни табып, ону Сагьадулла бизге, Дагъыстангъа къонакълай чакъыргъан. «Ону да алып» биз Абусайитни ата юрту Дёргелиге баражакъбыз. Шонда сен де гелип телевидениеге репортаж этгенни сюебиз», – деди.

...Арадан бир жума оьтюп, Сагьадулла чакъыргъан къонакъ, Абусайит Исаев булан дав майданларда кёп къыйынлыкълагъа тарыгъан, парашют – десант асгер бёлюкню комиссары, полковник Никанор Александрович Шевяков, кёп ишлерин де къоюп, Саратов шагьардан бизге, Дагъыстангъа гелди. Янгыз оьзю гелип къалмай, ол Абусайитни гьа­къында «Ветры Саида» деген поэманы язгъан саратовлу шаир Геннадий Соколовну да алып гелди.

Сагьадулла Абусуев къонакъланы уллу гьюрмет булан къаршылап, бир башлап Абусайит Исаев охуп битдирген медицина институтну бинасын олагъа гёрсетди. Артындагъы гюн кёп машинлер булан Дёргелиге сапар чыкъдыкъ. Бизин булан Къарабудагъгент райондан чыкъгъан язывчу, Дагъыстанны язывчуларыны союзуну правлениесини секретары Магьаммат-Солтан Ягьияев де Дёргелиге гелди. Шо йылларда партияны Къарабудагъгент район комитетини биринчи секретары Багьавутдин Ибашев да булан Дёргели юртну жамааты, ерли школаны охувчу яшлары, муаллим-интеллигенциясы сыйлы къонакъланы уллу жанланыв булан къаршылады. Абусайит Исаевни юртну гёзел орманларын къонакълагъа гёрсетген сонг, олар Уллу Ватан давда жанларын къурбан этген дёргелили къоччакълагъа къурулгъан эсделикге гюл байламлар салды. Шо гюн Дёргели юртда, янгы маданият къаланы ачылыву да оьтгерилди. Гёзел, уллу маданият къаланы алдына байлангъан къызыл лентаны Саратов шагьардан гелген къонакълар гесип, къаланы ачылывун аян этди.

Абусайит Исаевни гьакъында Сагьадулла Абусуев этген ишлени, сонг да сыйлы къонакълар булан Дёргели юртда болгъан ёлугъувну да эсгерип, телевидениеден берилген берилишден башгъа да, мен 1979-нчу йылны 6-нчы ноябриндеги «Дагестанская правда» газетде макъала чыгъардым.

Арадан бираз заман гетип, 1979-нчу йылны 22-нчи декабринде, язывчу Магьаммат-Солтан Ягьияевни тилевюне гёре Сагьадулла Абусуевни уьюнде экинчилей болдум. Сонг буса бирини-артындан бири дегенлей бизин кёп ёлугъувларыбыз болду. Ол ишлейген мединститутгъа, центральный больницадагъы ишине бара туруп, Сагьадулланы яхшылыгъындан мен ону кёп-кёп ювукълары булан таныш болдум. Башгъа миллетлени вакиллери булан да кёп ёлугъувларыбыз болду.

Мен бираз оьмюрге яш экенге, гьалек хасиятым саялы, бир-бир агьвалатлагъа, танышланы ишлерине тюз багьа бермей къойсам, ол магъа:

«Яшавда не де бола. Кёп затланы гечип билме герек. Сабур болмаса ярамай. Дюнья тамаша адамлардан толгъан. Гьар адамны сыпаты башгъа болагъаны йимик, гьакъылы, ою, юрюшю, турушу да башгъа бола. Танышланы арасында да юз тюрлю къылыгъы булангъы адамлар ёлугъа. Ювукълукъ юрютме де рагьат иш тюгюл. Гьар адамгъа багьана таба турсанг, Шарапутдин, бары халкъдан айрылып къалмакъ бар. Ювукъларсыз, янгызлыкъда яшама бажарылмай. Бары да гьакъылы, ою, юрюшю, бютюнлей барысы да бир-бирине къы­йышагъан адамлар болмай. Ювукълукъ юрютеген адамынгны он хасиятындан алтысы сагъа къыйыша буса, къалгъан дёртюсюн ёлгъа йиберип къойма тарыкъ», – деп, кёп насигьатланы айтып, англатывлар бере эди.

Гетген асруда 90-нчы йылланы башында Сагьадулла Абусуевни ата юрту Гьелиде, «Юртну гюню» деп гьар йыл арив байрамлар оьтгериле эди. Сагьадулланы таклифине гёре, ону булан магъа да о байрамлагъа бармагъа насип болду. Гьар гезик Сагьадулла юртлуларыны алдына оьзтёрече савгъатлар алып бара эди. Оланы байрамын бирден-бир арив оьтгермек муратда биз кёп керенлер бизин булан Дагъыстанны белгили йыравлары: Бурлият Элмурзаеваны, Камалутдин Магьамматшапиевни, Зоя Чунаеваны, Магьаммат-Запир Багьавутдиновну (Аллагь рагьмат этгир) алып бардыкъ. Камалутдин Магьамматшапиев аргъан согъуп арив ангы булан къумукъ йырланы йырлайгъанда, залдагъы тамазалар кавланып Сагьадуллагъа: «Бу дарги улан къумукъча арив йырлай», – дегенде, Сагьадулла иржайып: «Ону бизге тиеген къумукъ пайы да бар улан», – деп къысгъача англатды. (Аллагь рагьмат этгирлер), къумукъ радиону дикторлары – Пайзурагьман Мантаевни ва Галя Бекболатованы алып баргъан гезик, оланы гьелилеге таныта туруп Сагьадулла: «Аявлу юртлуларым, сиз шу адамланы тавушларын эртен де, ахшам да гьар гюнлер эшитсегиз де, оланы булай гёрмегенсиз. Сизин эртенигизни де, ахшамыгъызны да яхшы этип, гьар гюнлер сизин уьйлеге етишеген, тавушларын йибереген муна – Пайзурагьман Мантаев ва Галина Бекболатова. Пайзурагьман Мантаев – шаир гьисапда да танывлу, пагьмулу композитор да дюр. Гьали Пайзурагьман сёзлерин язгъан ва ол шиъругъа макъамын да оьзю чы­гъаргъан «Оьзен бойда» деген йырны йырламагъа Магьаммат-Запир Багьавутдиновгъа тилейик», – деп, ол юртлуларын сююндюрдю. Магьаммат-Запир Багьавутдинов гьаманда йимик уста кюйде йырлагъан йырны залда­гъылар узакъ заман харс уруп, гьелилилер къонакълагъа этеген абурун исбатлады.

Гьелилилер оьтгерген кёп байрамланы лап да эсде къалардай къужурлусу 1995-нчи йыл 30-нчу январда, эртен сагьат 10-нда, юртну уллу маданият къаласында оьтгерилди. Шо гюн Гьелиге, Къарабудагъгент райондагъы бары да юртлардагъы совхозланы, колхозланы (шо заман бузулуп-тозулуп битмеген эди) ёлбашчылары гелген эди.

Районну шо замангъы ёлбашчысы Гьажи Гьажиакъаевич Гьажиев:

«Аявлу гьелилилер, биз гьали шу сагьнагъа сизин юртлу, сиз оьсдюрген, сиз тарбиялагъан алим Сагьадулла Абдулатипович Абусуевни чакъырма сюебиз. Биз барыбыз да жыйылгъанбыз бугюн ону гьакъ юрекден къутлама сююп, – деди. Сентябр айны 15-нде 1994-нчю йылда илмуланы оьсдюрювню халкъара советини президиумуну ва илмуланы халкъара академиясыны директорларыны къарарына гёре профессор Сагьадулла Абдулатипович Абусуев илмуланы халкъара академиясыны герти члени этилип сайлангъан. Сагьадулла бизин райондан чыкъгъан биринчи къумукъ академик болуп токътай. Шо буса бизин район учун уллу уьстюнлюк, сизин юртну жамааты саялы уллу оьктемлик», – деди. Залдагъы халкъ эретуруп кёп заман харс урув булан гелген къонакълагъа, сагьнагъа гётерилеген юртлусу, академик Сагьадулла Абусуевге абур этдилер. Тамазалар да иржайып, бир-бирине икрам этип, башларындагъы сюр, кёрпели бёрклерин чечдилер. Дёрт сагьатны узагъында юрюлген шо байрамда, Сагьадулланы яш йылларындан башлап, яшаву ва ону асил ишлери гьакъда кёп узакъ заман айтылды, огъар багъышлап кёп йырлар да йырланды. Жыйынны ахырында районну ёлбашчысы Гьажи Гьажиев юртлуларыны ва савлай районну загьматчыларыны атындан Сагьадулла Абусуевге уллу савгъат гьисапда янгы «Волга» машинни ачгъычларын тапшурду. Шо машин маданият къаланы алдында токътагъанын айтды.

Гьар байрамларда, жыйынларда Сагьадулла Абусуев оьзюню сёйлевюнде, бизин миллетни яш наслусу оьр охув ожакълагъа аз тюшегенин уллу къазап­ланыв булан эсгере эди. Ол оьзю де тез гетегенни гьис этгендей, 20-30 йыллар ал якъдан тутуп, яшланы охувгъа осал янашагъанына талчыгъа эди.

Сагьадулла Абдулатипович кёп керенлер Къарабудагъгентге, Къакъашурагъа, Таргъугъа, Магьачкъаладагъы кёп азарханалагъа, бир тайпаланы уьйлерине де барып, адамланы сызлайгъан санларына эм этип, пайдалы насигьатлар берип, ол кёплени гьалаллыгъын алды.

Ону ишинде де бир де бош заманын мен гёрмедим. Къумукъ районлардан, юртлардан гелеген адамлардан башгъа да, шагьардагъы язывчулар, йыравлар, артистлер ва башгъа интеллигенцияны вакиллери ону ишинде, гьатта ахшамлар уьюнде де бошамай даим ёлугъа эди. Тек ол бир керен сама да, телефонун къайтармай, сёйлейгенлеге жавап берип, гьар адамгъа оьзюню имканы бар сагьатланы, гюнлени айтып, адамланы тарыгъына табылып яшады.

Янгыз Дагъыстандан тюгюл, уллу элибизни оьзге регионларындан да Сагьадулланы янына кёп таныш-къурдаш адамлар геле эди. Айрокъда йылны йымышакъ айларында, яйда бизин Каспий денгизден къуванмакъ учун, ял алмагъа кёп къонакълар гелип турду. Москвадан гелегенлерден башгъа да, бир нече йыл Пятигорск шагьардан гелеген, оьр категориялы эндокринолог, медицина илмуланы доктору, профессор Владимир Анатольевич Мишагин агьлюсю булан гелип, кёп абурлар этип, ял алагъан базада ерлешдирдик. Америкада ишлейген врач, къумукъ улан Арслан Далгьатович Агьматханов, Киев шагьардан гелеген кинорежиссёр, белгили доктор Магьаммат Абдулхабиров ва шолай кёп санавдагъы башгъалар Сагьадулла булан ювукълукъ юрютюп яшадылар.

Сагьадулла Абдулатиповични бары да хасиятларыны кёплерин эсгермеге бажарылмаса да, ондагъы чыдамлыкъны, къаттылыкъны гьакъында айрыча эсгерме сюемен. Ону ожагъында болгъан кёп пашман, къайгъылы гюнлерде, аявлу адамларындан айрылагъан мюгьлетлерде ону янында болдум, демек, Аллагь рагьмат этгирлер, атасы Абдулатип, анасы Сакинат, уьягьлюсю Умугьат, олай да бир нече зукъарилери герти дюньягъа гетегенде, ону къайгъысын енгил этмек учун, ону къайгъысын билмек учун, бизден болагъан маслагьатны этдик. Бир нече гюнлер тазиятда токътасам да, мен ону бир де тарланып, гёзлери сувланып гёрмедим. Къайгъырышма гелгенлеге де: «Воллагь шулай болуп.., гетди», – десе тюгюл, артыкъ сёзню айтып эшитмедим.

Сонг да, бирдагъы агьвалатны гьакъында охувчулагъа айтмагъа тийишли гёремен. Сагьадулла Абусуевни биргине-бир уланы Сайитни (олар он болса да – аявсуз болмай) жинаятчылар урлап, агьлюден, атадан кёп къадарда акъча талап эте туруп, ата-анагъа авур юкню юкледилер.

Гьар гюнлер ожакъгъа гелеген адамлардан уьйлер толса да, гьариси тюрлю-тюрлю таклифлер берсе де, Сайитни анасы Умугьат Умаровна кёп гёзьяшлар тёксе де, сегиз ай он гюнню узагъында Сагьадулла бюдюремеди.

Медицина оьр охув ожакъны ишин бырыкъ этип, аттестациясын бузмакъ мурат гьаракаты болса да, Сагьадулла бир гюн де ишден къалмай, институтну бары да охув программаларын оьр даражада къуруп, аттестацияны да яхшы къыйматгъа оьтгерме бажарды.

Биргине-бир уланыны савун, не де даимликге тас этгенин билмейген атасы ичи гюймей десе, бирев де инанып битмес. Эки метр узуну, бир метр генги булангъы къуюда, Сайит гёрген чакъы къыйынлыкъланы, 8 ай 10 гюн оьзтёрече, къабурдай къуюда оьтгерген юхусуз гечелени гьакъында уллу, къалын китап язса да, гьайран том толажакъ эди. Бир керен де шо къыйынлы, пашман гюнлерде мен Сагьадулланы гёзлерин сувланып, не де ругьдан тюшюп гёрмедим.

Сабурлукъ салайым ва Сагьадулла Абдулатипович оьзюню оьр гьаракаты, терен билими булан, республикабызны 2000-нчи йыллардагъы ёлбашчыларыны алдындагъы абуру-сыйы булан, Сайитни жинаятчыланы къолундан чыгъарып алмагъа бажарылды.

Сайит къайтгъанда, Сагьадулла Москвада, бютюнроссия конференциясында эди. Ол къайтагъан гюн Сайитни анасы Умугьат Умаровнадан изну да алып, онча кюю болмаса да, Сагьадулланы сююндюрейим деген мурат булан, Сайитни машинге де миндирип, аэропортгъа, ону алдына бардым. Машинни алдына, моторну ябагъан капотуну уьс­тюнде тепси къуруп, эт чишлик, емишлер салып Сагьадулланы гёзлеймен. Сайит янымда талашып, аса таягъына да таянып, машинни янында токъта­гъан. Сагьадулла ювукъ гелип, мени булан сорашып, уланы Сайитни къырыйына да гелмей, бираз ариде Сайитге къарап:

– Сайит эки бутунг булан гетип, гьали аса таякъгъа таянма харлы болдунгму... Олай затлар да бола, – деп, тепсибизге де агьамият бермей, оьзюню ишинден гелген машинге де минип гетди.

Мени гёзлерим сувланды, башымны чайкъадым, къарсаладым. Атасыны хасиятын яхшы билеген Сайит бир де бюдюремеди. Мен буса къабунгъан гьалда Сайитни де алып уьюне гелдим. Сагьадулланы къызлары Земфира, Айида сююнмекликден бир Сайитни, бир де анасы Умугьатны къучакълай. Сагьадулла буса опуракъларын алышдыра, ожакъда бир зат болмагъандай сабур айлана.

Арадан эки гюн гетип, Сагьадулла тел уруп, мени чакъырды. Абатларым авур алынса да, бармасам болмай. «Шо гюн аэропортда сен шонча къыйынлкълагъа тарыгъан уланынг булан сорашмай, къолун сама да алмай нечик болдунг?» – деген соравума: «Мени атам Абдулатип де алмай эди мени къолумну. Неге мен ону къолун алма, къучакълама герекмен. Эргишини башына не къыйынлыкъ да тюше, чыдама тарыкъ», – деди.

Башгъа бирев магъа «Сагьадулла шулай этди!» – деген эди буса, мен инанмас эдим. Оьзюм гёргенде, оьзюм ону чыдамлыгъына, къаттылыгъына бирдагъы да тамаша болдум.

2009-нчу йылда Сагьадулла Абусуев охуп билим алгъан, Къарабудагъгентдеги 1 номерли школаны муаллим коллектив чакъырып, шо школаны оьр класларыны охувчулары булан Сагьадулланы ёлугъуву болду. Уьч сагьатны узагъында оьтгерилген ёлу­гъувда, Сагьадулланы сёйлевюн сонг берилген соравлагъа къайтарылгъан тындырыкълы жаваплардан къувангъан залдагъылар, Сагьадулла гертиден де оьр даражадагъы, терен билимлери булангъы алим экенге бирдагъы да къувандылар.

Сагьадулла Абдулатиповични кёп иш ёлдашларыны арасында, оьзю йимик алимлер, Агьмат Хасаев – къазикъу­мукълу, Ибрагьим Шамов – даргили, Шамил Омаров – аварлы лап да ювукъ къурдашларындан санала эди. Олар кёп ёлугъуп, пикруларын, хыялларын айтып, мединститутну ишлерин тюзлемек учун да бирче иш гёре эди, оьзюне къыйышагъан адамланы ол миллетлерине агьамият бермей эди.

Сагьадулла Абусуев савлай Россия­гъа ва ондан тышда да, белгили алим, оьр даражалы врач экенни адамлар билсе де, ол пагьмулу шаир де дюр экенни кёплер билмей эди. Яш йылларындан башлап, юреги адабиятгъа, инчесаниятгъа берилгенни гьакъында ол кёп хабарлай эди. 1954-нчю йылда, оьзюне 14 йыл болагъанда, яш Сагьадулла язып, В.Ленинге багъышлангъан «Уллу – ата» деген биринчи шиърусу газетде чыгъа.

Яш йылларындан тутуп, ол чебер, адабият кружокларда ортакъчылыкъ эте. Оьтген асруну 40–50-нчи йылларында язылгъан И.Сталинге, В.Ленинге багъышлангъан шиъруланы ол гёнгюнден билегенден къайры да, шо асарланы яавторларыны атларын, фамилияларын да айтып бере эди. Арадан кёп йыллар оьтсе де, оланы бугюнлерде де унутмагъанына, эсде сакълап турагъанына, озокъда, мен тамаша бола эдим.

Пагьмулу адам гьар не якъдан да пагьмулу болагъаны герти экен. Сагьадулла Абусуев агъачкъомузну сокъмагъа да бажара эди. Янгыз уьйде биз, адамлар эшитмейген кюйде, ол агъачкъомуз согъуп, мен солагъай тавушумну тюзлеме къарап, бир нече керен йырлап, гиччирек йыбавлар да этгенбиз. Ол оьзю де, Анвар Гьажиев язгъан асарланы йырламагъа амракъ эди.

Мединститутда охуйгъан студент йылларында, институтдан сонг, ишлейген вакътилеринде де Сагьадулла Абдулатипович шиърулар яза.

1964-нчю йыл «Ленин ёлу» газетни 8-нчи февралындагъы номеринде «Къарабудагъгентге къонакъ гелигиз!» деген шиърусу чыгъарылгъан. Шо газетни 14-нчю июльда 1964-нчю йылда чыкъгъан номеринде «Докторгъа» деген шиърусу печат этилинген. Шондан сонггъу йылларда да, гьали артдагъы йылларда да ону «Дослукъ» (гьалиги «Тангчолпан») «Дагъыстанлы къатын» журналларда, газетлерде кёп санавдагъы шиърулары берилген. Артдагъы йылларда буса ол таржума этген Сталинни шиъруларын, Пушкинни, Лермонтовну, Гётени асарларын къумукъ тилибизде охумагъа болдукъ.

Сагьадулла Абусуевни шиъруларына макъамлар язылып, олар йырлагъа да айлангъан. Россияны халкъ артисткасы Бурлият Ибрагьимова йырлайгъан «Эсли сююв» дейген йырны сёзлерин 1980-нчы йылда Сагьадулла Абусуев язгъан. Ол язгъан «Гьажгъа барагъанланы йыры» деген шиърусуна, бизин белгили композиторубуз Хизири Батыргишиев арив макъам язып, йыр этип, ону уллу симфонический оркестр булан Магьаммат-Запир Багьавутдинов йырлады.

Сагьадулла Абусуев алим гьисапда башгъа пачалыкълагъа, илму жыйынлагъа: Тюркиягъа, Испаниягъа, Ирангъа, Китайгъа, Канадагъа ва олай оьзге кёп эллеге баргъанда да, ондагъы тюрлю аламатланы, гёзелликлени суратлап кёп шиърулар язып, печатдан чыгъарып, бизин тамашагъа къалдырды.

Бизин миллетни асил уланы Умаросман Гьайбуллаевич Гьажиев этген уллу ишни, Сагьадулланы савунда огъар уллу савгъат этгенни де охувчулар билсе арив болур. Умаросман Гьайбуллаевич Сагьадулла Абусуевни шиъруларын жыйып, авторгъа авараларын салмай, оьзюню харжы булан «Гюл байлам» – деп, арив аты да булан айры китап этип чыгъарды.

Оьрден гелеген талапланы да тайдырмай, йылышдырып, кёп ишлерин артгъа салып, айланып, оьзюне къыйын болса да, бизге, миллетибизге кёп къуллукъ этген Сагьадулланы савунда сююндюрген Умаросман Гьажиевге гьакъ юрекден баракалла билдирсек, бизге де бираз зувап болур.

Сагьадулла янгыз докторлар булан ювукълукъ юрютюп къоймай эди. Ону оьзюню де гьар къайсы тармакъда англаву барны йимик, шо тармакъларда загьмат тёгеген ювукълары да бар эди. Ону ювукълары Гьамит Бучаев – экономист, Камал Абуков – язывчу, Камил Алиев – философ, Багьавутдин Ибашев – юрт хозяйство тармакъны къуллукъчусу, Бурлият Ибрагьимова – айтылгъан йырав, Тажутдин Бижамов – юстицияны генералы, Наби Бамматов – художник, Исмайыл Жамалутдинов – далапчы, Мустапа Билалов, Расул Къадиев – алимлер ва кёп оьзгелени барысын да эсгермеге де бажарылмай.

Мен атларын эсгерген ёлдашлар, уллу оьмюрлерине де къарамайлы уьч гюн тазиятда туруп, юреклерин пашманлыкълан толтуруп, Сагьадулланы асил хасиятларын эсгерип, адамланы тары­гъына табылагъан кюйлерин айтгъанда, олагъа тынглагъан сайын, Сагьадулла булангъы ахырынчы ёлу­гъув, ахырынчы даимликге айрылыв гёз алдыма геле.

Оьзю Сагьадулла Абдулатиповичге операция этип, он гюн хозгъалмай ятып турма герекни къатты кюйде буварса да: «Авруйгъан адамгъа кёмекге бармасам болмай», – деп, уьч гюнден сонг туруп, огъар кёмек этемен деп, оьзюне къыйын этди.

1979-нчу йылда Сагьадулла Абусуев айтгъан «Ягьлы юрек ярыла», – деген сёзлер гьали, арадан 38 йыл оьтсе де, дёргелили военврач Абусайит Исаев йимик, гьелили врач Сагьадулла Абусуев де, оьзлени аямай оьзгелени къуллугъуна табылагъанына, экевюню де бирни йимик «ягьлы юреклери – ярылгъанына», – бирдагъы да тамаша болдум.

Сагьадулла Абдулатипович Абусуев етишген уьстюнлюклерин эсгерип, кёп газетлерде орус тилде де, къумукъча да, кёп макъалалар язылып чыкъгъан, телевидениеден, радиодан айтылынгъан.

Огъар гьали бир зат да тарыкъ тюгюлю ачыкъ. Бизге, ону унутулмасын учун, гележек наслу да эсгерердей Сагьадулла ишлеген Къарабудагъгентдеги район больницагъа ону атын къоюп, ата юрту Гьелиде ишлеген, яшагъан юрту Къарабудагъгентде де орамлагъа атын къоюп гьюрметлесек, бирев де къаршы чыкъмас деп ойлайбыз.

Жаны Женнетлерде болсун!

Количество показов: 417
31.07.2017 07:05

Возврат к списку









AlfaSystems massmedia K3FN2SA
Рейтинг@Mail.ru Яндекс.Метрика Бесплатный анализ сайта