Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Меню YOLDASH.news МаълуматларКъайгъырыш КъутлавларDAG.newsВ ДагестанеВ РоссииИнтервьюВ миреНа КавказеГлава РДНародное СобраниеПравительствоМинистерства и ведомства Муниципалитеты In memoriamНовости спортаГод культуры безопасности Выборы - 2018ЧЕ-2018 Kaspeuro2018"Времена"ИнфоблокПолитикаИсторияКультураЛюди и время НаукаНовые книгиАчыкъ сёзАналитикаЖамиятПолитика.ЭкономикаБаянлыкъДин ва яшавЖамият низамИлмуTürk dünyasi Савлукъ ЭкологияЮртлар ва юртлуларЯшёрюмлер МаълуматАнтитеррорБирев де унутулмагъан...СапарМаданиятАдабиятКультура ожакъларБилимИнчесаният Къумукъ тилКроссвордМасхараларТеатрЯнгы китапларЯшланы дюньясы Спорт ярышларЕдиноборства Развитие спортаСоревнованияФК «Анжи» МедиасфераО газетеО сайтеСМИФото дняНаши партнерыНаши спонсорыСотрудникиНаши авторыАфишаГалереяРекламаЮбилейный номер
Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Бар болгъур!..

Бар болгъур!..

Ол оьзюн кёплер оьзден улан гьисапда билеген гьалал загьматчы Халитден къалгъан Бадавдин Суваков. Ону аслусу Къарабудагъгент районну Къакъашура юртундан. 1970-нчи йылда болгъан ер тербенивден сонг Халит агьлюсюн де алып Буйнакскиге гёче ва багъана теллер къурашдырагъан машинлешдирилген автоколоннагъа шофёр болуп ишге тюше. Буйнакск шагьарны ягъа боюнда, Халимбекавул юртгъа ювукъ еринде яшавлукъ бина да къура. Буссагьат уьч агъа-ини ата ожакъда ва шогъар тийдирип тизилген уьй-абзарларда яшавлукъ этип туралар.
Лакъыр арада Бадавдин, бираз масхарагъа салгъан йимик:
– Уллу агъабызгъа да айтабыз сен де гелип къал шунда яныбызгъа, сагъа чакъы ерни арабыздан чыгъарып беребиз деген эди. Тек ол ата юртубузгъа бек бегилген. Гьалиге рази тюгюл. Булай алгъанда чы, тюз де эте. Мен гьисап этемен Къумукътюз гьар къумукъгъа ата юртдур. Юрт табиаты тас болуп къалмасын депдир дагъы, атасы авлетлерин Халимбекавулдагъы орта школагъа юрютюп охутгъан.
Эсиме геле эди булай узакъ мезгилге юрютмей, бизге ювукъдагъы, шагьар школагъа салмай не эте экенлер ата-анам деп. Атабыз гьакъыллы иш этгенни гьали энни эс этебиз. Бир ягъындан, юрт битимибиз сакъланды, бирдагъы ягъындан, язы, къышы булан таза гьавада кёп аякъ язып, чыныгъып оьсдюк. Атабыз, булай къарагъанда, саламат гёрюне. Тек талаплы адам. Биз оьзлерден эсе арив яшасын учун, гечесин-гюнюн бир этип ишлей эди. Къысмат не буюргъанны билеген ёкъ. Атабыз дюньядан тез гетди. Анабыз Дагьият етти яш булан къалды, – деп хабарлай.
Мен оьзюн яхшы таныйгъан Суваковланы атасыны узукъари къардашы бар эди Сулейман Омаров деп. Ол узакъ йыллар машинлешдирилген къурулуш къурумну начальниги болуп бек бажарывлу кюйде ишлей эди. Ол да гьали герти дюньяда. Мен оьзюню гьакъында язагъан Бадавдинни яшавунда Сулейман кёп агьамиятлы роль ойнагъан. Бадавдинни сурат этме, музыка алатлар сокъма оьтесиз пагьмусу барны эслеп, ол (Сулейман) бир гюн бугъар: «Сен къайсы буса да бир саниятны тангла сонг о сени аслу яшавлукъ касбунг болуп токътайгъан кюйде», – деп гьакъыл берген. Шоллукъда, Бадавдин Избербашдагъы педагогика училищеге сурат этме уьйретеген бёлюкге охума бара. Бу ерде эсгерип оьтме сюемен – алдын о училище Буйнакскиде эди, ер тербенген сонг шону Избербашгъа гёчюрдюлер. О заманланы эсге ала туруп, Бадавдин училищени о замангъы директору, оьзю де художник Магьаммат Дугричиловну, адам гьисапда да, касбучу гьисапда да бек инсаплы кюйде эсге алды, художник касбуну сырларына тюшюнмеге оьзюне ол аслам кюйде кёмек этгенни уллу разилик булан эсгермеге унутмады.
Эсгерди дегенде, мен бу ерде Бадавдин, уллу агьлюде тез эс табып, яшавну аччысын да, татлисин де яшлайын татыгъанны айтмай къойма болмайман. Олар дёрт агъа-ини ва уьч къызардаш бар. Оьзю Бадавдин айтагъан кюйде, оланы яшав гьаллары оьзюнюкинден хыйлы къолай экенни ва булай шабагьаты саялы оьзю къысматгъа рази экенни гьакъ юрекден хош болуп эсгерди. Ону агъа-инилерин мен де таныйман. Оьз­лени таза адамлыкъ битимин сакълап, жигерли болуп, халкъны арасында абур къазангъан сабанчы хасияты булангъы таза уланлар. Оланы барысына да миллетге жаны авруйгъанлыкъ хас. Гьалиги заман о да макътама да, сукъланма да ярайгъан битимдир. Сонг да, Суваковланы уллусу-гиччиси булан ана тилинде арив сёйлеп бажара.
– Къайда болса да, не даражалар алса да, гьар ким оьзюню ана тилин, миллет мердешлерин ва гьатта опуракъ гийимлерин билмеге ва сюймеге борчлу. Яшавлукъну ёлунда оьзюню миллет тамурун барламайгъанлар, милли макъалаларындан леззет алып билмейгенлер, миллет бавурлукъну, бирликни сезмейгенлер терс ёлдан гетгенлерден болурлар, – дей туруп, Бадавдин оьзю школагъа баргъынча да балалайка, къомуз чертме уьйренген кюйню хабарлады. Къазанышлы Шарав – йырчы, йыбавчу, къомуз чертип, оьз ягъындан чыгъарып йыр айтагъан белгили адам – Бадавдинни атасыны тезги къурдашы. Ол гьар гелгенде Бадавдинни къомуз чертме гьавасландыра болгъан. Шону яхшылы­гъындан Бадавдин энни къомузланы нече тюрлюсюн де, гитараны да чартлатып согъа, уьстевюне, арив тавуш булан йырлап да бажара. Алдынгъы халкъ йырланы ва гьалигилерин де кёп яхшы биле. Ол шаирлени де, йыравчуланы да барын да дегенлей яхшы таный, оланы кёплери булан къатнай, дослукъ аралыкъланы татывлу кюйде юрютмеге де усталыгъы ва онгу бар. Мен оьзюм де Бадавдинни таныйгъан кёп санавдагъы адамлар булан къатнай боламан. Не тюрлю ерде де, не тюрлю гьалларда да Бадавдинни гьакъында оланы авзундан бир керен сама да аз болуп да «тёбен» сёзню, багьаны эшитмегенмен. Бу бизин алас-къуласы кёп дюньяда шолай оьрлюкге лайыкълы болуп болмакъ да – уллу насип ва кёп уллу иш.
Бадавдин – агьлю арбасын да гишини гёнгюн кюлетмей алып алгъа барагъанларыбызны бириси. Агьлюню ярлыкъларына егилип, дюньяны арив-гёзеллик­лерин сурат этип онгарма яда суратгъа дёндюрмеге заман табып билеген гиши. Ол этген суратлар энни кёп ожакъланы безей. Буйнакскини орта боюна ювукъда ол ачгъан сурат тюкенни ичиндеги исбайылыкъны гёргенде, мен ону тюкенине женнет гёзелликни отаву, ону оьзюне буса гёзелликни уьлешеген гёзбавчу деп айтма токъташдым. Бир затлагъа гьалек болгъан яда анцукъал гьаллардагъы адам мунда гиргенде башгъача «татли», сигьрулу шартланы къучагъына тюшгендей болуп гете. Мен шолай гьислени оьзюм башдан гечиргенге айтаман шу сёзлени. Сени мунда иш уьс­тюндегилер де къашын-гёзюн ачып, бек исси къаршылайлар. Олайланы бириси, баягъы, Бадавдинни яшав ёлдашы Зумрут. Ол оьз заманында Дагъыстан педагогика институтну химия-биология факультетин битдирген сонг, бир гесек заман муаллим болуп мактапда дарс берген. Буссагьат оьз­лени сурат тюкенинде ишлей.
Булай алгъанда, Бадавдинни агьлюсюне савлай сурат саниятчыланы агьлюсю деп къойма ярай. Муна уллу уланы Муслим пединститутну художественно-графичес­кий факультетин охуп битдирген. Буссагьат яхшы белгили «Neon» деген реклама агентлигинде суратчы-исбарлавчу болуп чалыша. Ондан сонггъу авлети Мариям пединститутну художниклер гьазирлейген факультетини 4-нчю курсунда охуй ва шо бир вакътини ичинде Буйнакскидеги промышленно-экономический коллежде дарс бере. Неге тюгюл, алда ол бу коллежде охугъан ва шону къызыл дипломгъа битдирген. Закарья деген уланы да – Магьачкъалада Жамалны атындагъы художественный училищени 4-нчю курсунда. Гёбелек деген къызы да, баягъы, агьлю мердешге амин болуп, шо Жамалны атындагъы училищени курсларына да юрюй. Бадавдинни авлетлерини музыка алатланы сокъмайгъаны да ёкъ. Гёбелек, гьали-гьалилерде пагьмулу яшланы арасындагъы ярышда яхшы гьюнер гёрсетип, Дагъыс­тандан Москвадагъы уллу конкурсгъа баргъан 23 яшны бириси ва лап тириси эди. Шонда Зюгановну башчылыгъы булан юрюлген ярышны барышында фортепиано согъуп оьр усталыкъ гёрсетген. Зюганов Гёбелекге ва шолай да «Сари-хум» деген ансамблге багьалы савгъатлар тапшургъан, кёп арив ёравлар, алгъышлы сёзлер айтгъан.
Бир жума алда буса Гёбелек дагъы да Магьачкъалада лап бек охуйгъан ва саниятдан пагьмулары бар яшланы слётунда ортакъчылыкъ этип къайтгъан. Шонда ол къаравчуланы тазза къурчун къандыргъан.
Гьасиликалам, мен оьзюмню шу ма­къаламны булай тёшлеме сюемен: девюрлер нечакъы башгъарса да, миллет тамурун тавшалма къоймайгъан, бирисилейине, нелер болса да, Бадавдин йимик уланларыбыз кёп болгъан чакъы, бизин девлетибиз, демек, Къумукъ элибиз дёнме чи къайдан дёнсюн, бадырар.
Бадавдин, бар болгъур!


Абдулла Бугленли.
Суратда: Б.Суваков агьлюсю булан.

Количество показов: 950
12.10.2013 11:33

Возврат к списку









AlfaSystems massmedia K3FN2SA
Рейтинг@Mail.ru Яндекс.Метрика Бесплатный анализ сайта