Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Меню YOLDASH.news МаълуматларКъайгъырыш КъутлавларDAG.newsВ ДагестанеВ РоссииИнтервьюВ миреНа КавказеГлава РДНародное СобраниеПравительствоМинистерства и ведомства Муниципалитеты In memoriamНовости спортаГод культуры безопасности Выборы - 2018ЧЕ-2018 Kaspeuro2018"Времена"ИнфоблокПолитикаИсторияКультураЛюди и время НаукаНовые книгиАчыкъ сёзАналитикаЖамиятПолитика.ЭкономикаБаянлыкъДин ва яшавЖамият низамИлмуTürk dünyasi Савлукъ ЭкологияЮртлар ва юртлуларЯшёрюмлер МаълуматАнтитеррорБирев де унутулмагъан...СапарМаданиятАдабиятКультура ожакъларБилимИнчесаният Къумукъ тилКроссвордМасхараларТеатрЯнгы китапларЯшланы дюньясы Спорт ярышларЕдиноборства Развитие спортаСоревнованияФК «Анжи» МедиасфераО газетеО сайтеСМИФото дняНаши партнерыНаши спонсорыСотрудникиНаши авторыАфишаГалереяРекламаЮбилейный номер
Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Школада низам болмаса …

Школада низам болмаса …

Белгили экени йимик, школаны тамамлагъан адамны алдында касбу сайлав деген масъала токътай. Кёбюсю уланлар ва къызлар оьзю сююп айыргъан оьр охув ва орта хас охув ожакълагъа тюшюп билим алмагъа башлайлар. Тек бир-бир агьлюлерде билим алмагъа имканлыкъ болмай къалып, бир ишге тюшелер яда чагъы етишип, асгер къуллугъун кютмеге гетелер.

Школа чагъында алгъан билимлени сан яны нечик буса яда бир къайсы касбугъа гиччиден берли юреги ава буса, охувчуну гележеги де шондан гьасил бола. Бу ерде гьалиги билим берив тармакъда берилеген билимлени сан яны гьакъда айрыча айтмагъа тюшедир. Гьал ачыкъ болсун учун, совет девюрдеги школа билимлени сан яны гьалиден хыйлы да артыкъ экенин айтмагъа тюше. Шогъар далил гьисапда нече мисал да гелтирип бола. Шо девюрде билим алгъан ва касбулагъа ес болгъан адамлар дюнья оьлчевюнде уллу алим даражалагъа чыгъагъанны ва ишин теренден билеген касбучулар болагъанны эсгермеге де ярай.

Тенглешдирив гьисапда гьалиги девюрде яшайгъан яш наслуну билимлерини даражасын алып къарайыкъ. Гертиден де, гьалиги студентлени билим даражасы тёбенлешгени гёрюнюп тура. Гьали бир охувчугъа «2» къыймат сала буса да, шогъар къулагъыны арты да терлемей. Неге? Неге тюгюл, йылны ахырында ол муаллимни янына уллу «делегацияны» йибережек. Сонг да, школадан сонг касбулагъа ес болмагъа заман болгъанда, бары да ишни акъча булан чечмеге болагъанын да ол англамай тюгюл. Муна бизин школагъа гирип тамур яйгъан яман аврувланы бириси.

Билим берив тармакъдагъы гьалиги гьал, айтагъаным, охувлагъа янашыв бюс-бютюнлей алышынгъан деп айтмагъа ярай. Неге тюгюл, мен оьзюмню макъалаларымда нече керен де эсгерип турагъаным йимик, авлети толу орта билимлер алсын деп сама токътамай, бир-бир ата-аналар яшларын школагъа йибермей. Шолай яшны гележеги де нечик болажагъы англашыла. Шулай гьалгъа школаларда рас боласан.

Арагъа ЕГЭ чыкъгъанлы чы, охувланы сан янына  бакъгъан якъдагъы тергев дагъы да осал болду деп айтсакъ, бир де къопдурув болмас деп эсиме геле. Неге тюгюл, он биринчи класда охуйгъан яшлар къайсы дарслардан ЕГЭ бережекни алданокъ биле. Шону себеп этип, кёбюсю ата-аналар къошум гьисапда яшына ЕГЭ-ни тапшурувларына гёре ишлейген муаллимни гьакъ да берип тута. 11-нчи класда юрюлеген оьзге дарслагъа буса бек пуршав бола. Шоланы арасында ана тил оьтгермесе де ярайгъан дарслагъа айлана.

Гетген охув йылда билим берив тармакъгъа тергевлер оьтгереген  Рособр­надзорну янындан Дагъыс­танда ЕГЭ-ни юрюлеген кююне къатты низам салынгъан эди. Законгъа къаршы юрюлеген ёлланы алдын алмакъ учун шо ишни ДР-ни Башчысы Р. Абдулатипов оьзюню тергевюню тюбюне алды.

Сонг да, булай масъалагъа газетни охувчуларыны тергевюн бакъдырмагъа сюемен. Шагьар школаларда охуп турагъан 11-нчи класланы охувчулары шо охув йылда юрт ерлердеги школаларда билим алывун давам этмеге гете. Не себепден? ЕГЭ юрюлегенде, «къырдан» гелеген кёмекни алмагъа ёллар ачыкъ бола. Шону экзамен юрюлеген вакътиде ачыкъдан эс этмеге де боласан. Бу гьалгъа тамаша болмагъа не бар. Гьатта ата-аналар авлетине къыйын заманда кёмек этмеге герек тюгюлмю деген бир-бир сай ойланы да эшитмеге боласан. Охувчуну башындагъы билимлер лап да сыйлы хазна экенин, гележек яшавунда тарыкъ болагъанны ойлашагъан ата-аналар да,озокъда, ёкъ тюгюл.

Яшавубузну бары да тармакъларына тамур атгъан урушбатчылыкъ школа, билим берив дюньясына да яйыл­гъанын ёлбашчылар, билим берив министерликни башын тутгъанлар да билмей тюгюлдюр. Дагъыстанны оьсдюрювню ёлларыны бирисинде «Адамлыкъ капитал» («Человеческий капитал») деген проектге гиреген «Билимли Дагъыс­тан» деген бёлюк къабул этилгенин тергевге алсакъ, кагъызда ишлер чи бар, гьакъыкъатда буса уьстденсув юрюлегени белгили бола.

Гетген охув йылда он биринчи класны тамамлагъан охувчуланы санаву 22 мингге чыгъа. Шолардан 12 минги орта хас ва оьр охув ожакълагъа касбулагъа ес болмагъа тюшген. Охумагъа тюшюп болмагъаныны себеплерини бириси школада алгъан билимлени сан яны осал экенлик болуп токътай.

Макъалада айтылагъан пикруларымны ва республикадагъы билим берив тармакъдагъы буссагьатгъы гьалны натижасын чыгъарып айтгъанда, булай ойгъа гелемен. Гьалиги билим берив система охувчуланы пагьмуларын артдырывгъа, гьар охувчуну тувмадан салынгъан пагьмусун тюз ёлда къоллап билсин учун шартлар яратывгъа бакъдырылгъан. Шо мурат булан республикада, эсгерип айтгъанда, Магьачкъала, Буйнакск ва Каспийск шагьарларда охувчу яшлардагъы пагьмуланы артдырагъан центрлар ачылгъан. Сонг да, къаркъарасыны сакъатлыгъы бар яшлар билим алсын учун республика оьлчевюндеги центр да иш гёре. Муна шулай ва билим берив тармакъны алгъа багъып оьсювюне болушлукъ этеген оьзге ишлер этилегенине де къарамайлы, законну ёлундан тайып, урушбатчылыкъны тузагъына тюшюп, охувчуланы гележегине уллу тогъас салагъан ишлени алдын алмагъа герек.

 

 

 

Б. ОЬЛМЕСОВА.

Количество показов: 539
02.01.2015 12:17

Возврат к списку









AlfaSystems massmedia K3FN2SA
Рейтинг@Mail.ru Яндекс.Метрика Бесплатный анализ сайта