Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Меню YOLDASH.news МаълуматларКъайгъырыш КъутлавларDAG.newsНовостиИнтервьюАнонс книгIn memoriamГод культуры безопасности Нацпроекты в РДПамятные датыТеатры и кино"Времена"ИнфоблокПолитикаИсторияКультураЛюди и время НаукаАчыкъ сёзАналитикаЖамиятПолитика.ЭкономикаБаянлыкъДин ва яшавЖамият низамИлмуTürk dünyasi Савлукъ ЭкологияЮртлар ва юртлуларЯшёрюмлер МаълуматАнтитеррорБирев де унутулмагъан...СапарМаданиятАдабиятКультура ожакъларБилимИнчесаният Къумукъ тилМасхараларТеатрЯшланы дюньясы Спорт Единоборства Развитие спортаФК «Анжи» СоревнованияМедиасфераО газетеО сайтеСМИ БАННЕРЫ Наши партнерыНаши спонсорыСотрудникиАвторыАфишаГалереяРекламаЮбилейный номер
Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)

Туризмни оьсювюне тергев гючлене

Туризмни оьсювюне тергев гючлене



Дагъыстан гёзел, оьзтёрече ерли шартлары, кёп къадардагъы табиат байлыкълары булангъы Россияны лап да къыбла боюнда ерлешген республика гьисапда танывлу. Алдагъы заманлардан берли мунда яшайгъан халкъланы гьар тюрлю милли мердешлери, шоланы арасында къонакълагъа айрыча сый, абур этип янашыв лап да макъталгъан адат гьисапда белгили болгъаны гележек учун инамлыкъ тувдура.

 

Заман бир кюйде турмай, девюрлер алышына. Замангъа гёре янгы-янгы мердешлер тувулунагъаны да англашыла. Буса да, айтмагъа сюегеним, бу гьалиги базар аралыкъланы девюрюнде Дагъыстанны социал-экономика якъдан оьсювюн болдурмакъ муратда шолай ерли имканлыкъланы, абурлу адатларыбызны, адамларыбызны сынавун пайдаландырыв асувлу болажагъы шекликни тувдурмай.


Янгы базар аралыкълар ­оьмюр сюреген девюрню шартларында да шону учун бир башлап гьар тюрлю бюджетлерибизни гелимлерин толумлашдырагъан хайырлы туризм тармакъны имканлыкъларын пайдаландырывгъа янашывну яхшылашдырмагъа тюше. Неге десегиз, ишге гючю чатагъан тайпаланы туризм йимик агьамиятлы проектлени талапларын гёз алдан тайдырмай, иш ерлер ачылса, толу къазанч да, хайыр да болур.




– Гертиден де, туризм гьалиги заманда Дагъыстанда ерли экономиканы оьсювюне айрыча къошум этеген, республика ва ерли бюджетлени толумлашдырагъан тармакъ гьисапда милли борч болуп токътагъан, – дей ДР-ни туризмге ва шолай да халкъ саниятларыны оьсювюне къарайгъан министерлигини башчысы Расул Ибрагьимов. – Шону учун гележекде де пачалыкъны янындан белгиленген агьамиятлы борчланы, Президентни май айдагъы Указыны тапшурувларын яшавгъа чыгъармакъ учун харж да берилежек, тергев де гючленежек.


– Артдагъы гюнлерде Да­гъыстанны Башчысы Владимир Васильев де шо гьакъда ачыкъдан эсгерди. Ачыкъ кюйде далапчылыкъ булан машгъул болагъан тайпалагъа кёмек этилежек. Районлардагъы, шагьарлардагъы муниципал къурулувларыны башчылары шулай агьамиятлы борчланы уьстюнлю кюйде яшавгъа чыгъарывгъа байлавлу юрютеген гьаракаты сизин рази къалдырамы?


– Гертиден де, шо гьакъда Дагъыстанны Башчысы ДР-ни аманлыкъ советини милли проектлерини масъаласына байлавлу оьтгерилген жыйында ачыкъдан эсгерди. Неге десегиз, бизин республикабыз ортакъчылыкъ этеген бары да пачалыкъ программалар халкъны ва уьлкени пайдаларын якълап къурулгъан. Мисал учун айтсакъ, савлукъ сакълавну милли борчу адамланы ял алыву булан да тыгъыс кюйде байлавлу. Дагъыстанда шону учун онгайлы табии шартлар бар. Санаторийлер, курортлар ва шолай да оьзге тюрлю ял алагъан ерлер пайдаландырыла. Туристлер де биринчилей, оьзлер учун ял алма, савлугъун беклешдирме шолай онгайлыкълар бар ерлени танглайгъаны гьакъ. Шо саялы да мен бугюнлерде Каспийни де­нгиз ягъа топуракълары булангъы Къаягент, Къарабудагъгент, Хумторкъали районларда да ишчи сапар булан болдум, ерли гьакимлер булан ёлугъуп, туризмни оьсдюрювню масъалаларына байлавлу гьакълашдыкъ.


Ял алывну ва ватандашланы савлугъун беклешдиривню масъаласы, гертиден де, туризмни оьсювю булан тыгъыс кюйде байлавлу. Бизин республикабызда «Да­гъыстан», «Къаягент», «Каспий», «Алтын къайыр», «Чайка», «Ахты», «Берикей» ва шолай башгъа санаторийлер савлугъун беклешдирме муштарлы болуп гелегенлеге кёмеклеше. Артдагъы йылларда «Чиндерчеро» курортда къышда, яз вакътиде «Къара­къушну уясы» ва шолай да «Солакъ къакъа», «Нарын Къала» турист ёлларда бар имканлыкълар асувлу кюйде пайдаландырылагъаны тергевню тартмай болмай.


Уьстде эсгерилген имканлыкълар ва шолай да Да­гъыстандагъы табиатны тарихи эсделиклери, къорукълары гьалиги заманда некъадар къоллана ва гьар тюрлю бюджетлеге нечик къошум болдура деген сорав тувулуна. Шо гьакъда сёз чыкъгъанда, озокъда, Да­гъыстанны Каспий ягъа бойларындагъы ял алывну масъалалары ойлашдырмай болмай. Неге десегиз, артдагъы йылларда денгиз ягъада амалгъа гелген гьар тюрлю къурулушлар, федерал еслигиндеги денгизбой топуракълары пачалыкъны ва халкъны пайдалары учун асувлу кюйде къолланмай. Айтмагъа сюегеним, шолай башалман кюйде юрюлеген пакарсызлыкъны алдын алып, четимликлер тувдурагъан гьалны ёрукълашдырмай туруп, денгиз туризмни оьсювюне де инанмагъа ­къыйын.Олар кимлени еслигинде, не учун ишлей, кимлени къуллукъларын кюте, нече адам ишге къуршалгъан – шолай ва оьзге тюрлю кёп соравлагъа ачыкъ кююнде жавап ёкъ. Уьстевюне, айрыча адамланы харжлары булан къурулгъан ерлерде туризм тармакъгъа онгайлыкълар яратагъан къуллукъланы санаву ва сан яны рази къалдырмай.


Уьстде де эсгерилген кююнде, туризм гележекде Дагъыстанны экономикасын оьсдюрювге ла­йыкълы къошум этеген, рес­публика ва ерли бюджетлени толумлашдырагъан тармакъгъа йимик янашывну талап эте. Эсгерилген тармакъны агьамиятлы­гъын гьисапгъа алмай къоймагъа ярамай. Шону учун гьар тюрлю онгайлыкълар, къуллукълар болдурулса , озокъда, гележекде Да­гъыстангъа ял алмагъа ва шолай да савлугъун беклешдирме гелеген туристлер кем болмас эди.



Биз уьстде де эсгерген кюйде, Дагъыстанда 6 мингге ювукъ тарихи ва маданият эсделиклер бар. Шоланы 173-сю федерал оьлчевюндеги эсделиклер саналагъаны гьакъда да айрыча айтмагъа ярай. Дербент, Гьайдакъ, Дахадаев районларда да шолай турист ёллар бизин республикабызгъа къонакълай гелегенлени айрыча тергевюн тарта. Дербент, «Нарын-Къала» Дагъыстанны тарихи ва маданият центры деп негьакъ айтылмай. Бу гёрмекли эсделикни хас тарихи, архитектура ва археология аламатлары гьакъда айта туруп, «Нарын-Къала» бютюн­дюнья оьлчевдеги эсделик гьисапда ЮНЕСКО-ну маданият байлыкъларына къошулгъан.


Туризмни гьакъында сёз юрюле болгъан сонг, озокъда, «Дагъыстан» деген пачалыкъ заповедникге гийирилген «Таргъу тавну», Хумторкъали райондагъы «Сарихум» тавну къысматы ва гележек къысматы гьакъдагъы соравлар да бу ерде негьакъ тувулунмай. Белгили болгъан кююнде, уьстде эсгерилген къайыр тав Ер юзюнде лап да гёрмеклилеринден бириси санала. Дагъы да ачыкълашдырып айтгъанда, эсгерилген къайыр тав – Къара хумдан сонг лап да уллусу, демек, бийик къайыр тёбе.


ДР-ни туризмни ва халкъ саниятларыны министри аян этеген кююнде, гьали-гьалилерде бизин республикабызда янгы «Легенды Дагестана» деген турист ёл да ачылды. Шо да оьрде биз оьзюню гьакъында айтагъан Сарихум тавдан таба башлана…


– Янгы маршрут булан таныш болма муштарлы болуп гелген туристлени ял алыву эки жумагъа белгиленген, – дей Расул Ибрагьимов. – Шо маршрут да Сарихум тёбеден башлана ва Солакъ къакъалардан оьтюп, республикабызны оьзге бойларындагъы 100-ден де кёп тарихи, маданият, табии ва дин эсделик­леге багъып узатыла. Туристлеге эки гюн Каспийде ял алмагъа да имканлыкълар болажакъ.


Бугюнлерде эсгерилген маршрутну танглайгъан туристлер учун ёл уьстде ва эсделиклени ювугъунда гьар тюрлю онгайлыкълар, ял алагъан, аш хабагъан ерлер болдурула.


Бугюнлерде шону гьисапгъа алып янгы маршрутну пайдаландырывгъа берилеген гюнлерини вакътисинде мен де Хумторкъали районда болгъанда райондагъы жамият палатаны башчысы Ражап Ражабов, ерли туризмни масъалаларына къарайгъан Даниял Гьажиев ва шолай да ерли муниципал къурулувунда иш гёреген топуракъчылыкъ комитетни касбучулары булан ёлугъуп гьакълашма-гьаллашмагъа токъташдым.


– Бугюнлерде бизин районда янгы маршрутну ачылывуна байлавлу болуп Расул Ибрагьимов ва оьзге ёлдашлар къонакълыкъда болду, – деп аян эте Даниял Гьажиев. – «Сарихум» тавну гележек къысматына байлавлу болуп генг кюйде гьакълашыв юрюлдю. Пайдалы таклифлер де арагъа чыкъды. Шону гьисапгъа алып, гележекде бизге де ерли муниципал къурулувларыны башчылары булан гьаллашып, эсгерилген маршрутгъа байлавлу онгайлыкъланы болдурувну чараларын оьтгермеге гёз алгъа тутула. «Сарихумну» ювугъунда тазалыкъны низамын къорувгъа тергевню артдырмагъа тюшегени гьакъ. Къаравсуз-аявсуз болгъан темир ёл станцияны да янгыртма токъташдыкъ. Сонг да, машинлер, адамлар юрюйген ёлланы ярашдырыв ва оьзге тюрлю къуллукъланы болдурув тергевсюз къалмажакъ. Шолайлыкъда, къонакълай гелеген туристлени ерли халкъланы маданият, халкъ саниятлары, милли ашлары ва оьзге тюрлю маллары булан таныш этмеге тюшегени де англашыла.


Шолайлыкъда, турист маршрутланы оьлчевюнде янгы онгайлыкъланы, къуллукъланы яратмакъ булан бирче адамлагъа иш ерлер болдурула­гъаны, налог гелимлени жыйма имканлыкълар тувулунгъаны белгили. Шону учун эсгерилген янгы маршрутда да ишге алынагъан касбучуланы-къуллукъчуланы тышдан чакъырып гелтирмейли, ерли адамланы ишге къуршамакъ учун муниципал къурулувларыны башчылары да тийишли чараланы гёрежегине инанма сюесен.




 

Къ. КЪАРАЕВ.

СУРАТЛАРДА: Дагъыстанны сыйлы эсделик ерлери: «Таргъу тав»; «Сарихум» къайыр тав; бырынгъы Нарын-Къала; Солакъ къакъалар.



Количество показов: 39
06.09.2019 17:40
Подписывайтесь на канал yoldash.ru в

Возврат к списку


Добавить комментарий

AlfaSystems massmedia K3FN2SA
Рейтинг@Mail.ru Яндекс.Метрика Бесплатный анализ сайта