Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Меню YOLDASH.news МаълуматларКъайгъырыш КъутлавларDAG.newsНовостиИнтервьюАнонс книгIn memoriamГод культуры безопасности Нацпроекты в РДПамятные датыТеатры и кино"Времена"ИнфоблокПолитикаИсторияКультураЛюди и время НаукаАчыкъ сёзАналитикаЖамиятПолитика.ЭкономикаБаянлыкъДин ва яшавЖамият низамИлмуTürk dünyasi Савлукъ ЭкологияЮртлар ва юртлуларЯшёрюмлер МаълуматАнтитеррорБирев де унутулмагъан...СапарМаданиятАдабиятКультура ожакъларБилимИнчесаният Къумукъ тилМасхараларТеатрЯшланы дюньясы Спорт Единоборства Развитие спортаФК «Анжи» СоревнованияМедиасфераО газетеО сайтеСМИ БАННЕРЫ Наши партнерыНаши спонсорыСотрудникиАвторыАфишаГалереяРекламаЮбилейный номер
Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)

ЯГЪАЛАНЫ БАСЫП ЯВ ГЕЛГЕНДЕ…

ЯГЪАЛАНЫ БАСЫП ЯВ ГЕЛГЕНДЕ…



Дагъыстанлылар девюрлер алышынып, хыйлы эжелги адатларына гёре, ягъаланы басып яв гелгенде, душманны бетге- бет къаршылама тюшегенин унутмагъанына 20 йыл алъякъдагъы агьвалатлар шагьат болуп токътады. 1999-нчу йылны август-сентябр айларында халкъара бандит черивлер чапгъын этип, хоншу Мычыгъышда йимик, Дагъыс­танны да къанлы къаршы турувлагъа, къыргъынлы давлагъа дёндюрме къарагъанда, эр уланлар Къазакъ да айтгъанлай, «уьлкю тюплеге чырмалмай, ягьланып явгъа чапды». Озокъда, чапгъынчылар оьзлеге ювукъ бусурман уьмметден шолай къаршы турувну къаравулламай эди ва яхшы «къапас» алып, Урус-Мартандагъы ва Веденодагъы   къошларына къайтды.


Заман гете туруп, гьар тюрлю маълумат къуралланы бетлеринде дагъыстанлыланы шо гюнлердеги гьаракатына байлавлу танкъытлы макъалалар чыкъма башлады. Сайки, тиши-тырнагъына ерли савутлангъан бандитлени Россияны асгер гючлери къувгъан, ерли халкъны шо ишде онча къошуму да болмагъан. Тюзюн айтгъанда, савутлу гючлер эсер-месер болуп эс тапгъанча, лап биринчи гюнлер гьужумну токътатгъан армия булан бир байлавлугъу да ёкъ дагъыстанлылар эди. Ондан къайры, башлапгъы вакътилерде герти гьалны билмейген командирлени айыбындан, солдатлар ва офицерлер къыйынлы гьаллагъа тарый эди. Масала, Буйнакскидеги 138-нчи бригаданы асгерчилери Ботлих ва Цумада районлардагъы къарлы тавлагъа ювукъда ерлешген юртларына яйлыкъ опуракълар гийген кюйде бакъдырылгъан эди. Онда буса гечелер гьава 2 градусгъа ерли тёбен тюше, кавлар бузлай. Асгер бёлюклени бир-бири булан тийишли байлавлугъу ёкъ саялы, авиацияны чапгъынларындан бандитлер булан бирче асгерчилер де зарал гёре эди. Шогъар бугюнлерде Краснодарда юрюлюп турагъан суд да шагьатлыкъ эте.


Отставкадагъы подполковник Юрий Лысых Оборона министерлик булан «тогъатартыв» юрютегени нече-нече йыллар бола. Ол суддан таба министерлик оьзюню савлугъуна болгъан заралгъа акъча булан къайтарыш этгенни сюе. 1999-нчу йылны сентябр айыны 10-нда Ю.Лысыхны батальону   штабдан гелген буйрукъгъа гёре, Новолакдагъы «Телевышка» деген тёбени елей. Солдатлар тёбени айланасында янгы окоплар къазып турагъанда, бирден гьаваларда федерал самолётлар гёрюне. Олар эниш учуп тёбени бомбагъа тута. Бомбаланы ва ракеталаны атылывундан асгерчилер де оьле ва 76-сы яралана. Ю.Лысыхгъа да авур яра тие. Шондан сонг ол сакъат болуп, асгер къуллугъун къоя ва 20 йылны узагъында адилликни талап этип, судлардан чыкъмай.


Бугюнлерде Дагъыстан о замангъы агьвалатлагъа байлавлу уллу пачалыкъ даражадагъы чараланы оьтгерме гьазирлене. Гьатта Россияны Президенти В.Путин къонакълай гелмек бар деп ёрайлар. Уьлкени башчысы бираз алда бандит черивлеге къаршы турувда ортакъчылыкъ этген дагъыстанлыланы дав агьвалатланы ветеранларыны сыдырасына къошмакъ деген законгъа къол салгъан.


Тезден къаравулланагъан закон эди. Тек бир зат ойгъа батдыра. Гьали район, шагьар администрацияларда 1999-нчу йылда халкъ асгер бёлюклеге къошулгъанланы сиягьлары гьазирлене. Шо зат «оюнну» бузмагъай эди деймен. Бир-бир маълуматлагъа гёре, сиягьлагъа танышлыкъ-билишлик булан дегенлей шо агьвалатлагъа   бир байлавлугъу ёкълар да гийириле. Эгер де шону айланасында арзалар болуп тергевлер башланып къувуну гётерилсе, бютюн уьлкени алдында биябур болагъаныбыздан къайры, закон гючге гирмей къалмакъ бар.


Ондан къайры, ветеран деген ат ополчениеге къошулгъанланы барысына да берилеми яда шогъар янгыз тувра дав агьвалатларда ортакъчылыкъ этгенлени ес болма ихтияры бармы деген соравгъа гьали де мекенли жавап ёкъ. Мисал учун, Магьачкъалада ополчениеге 20 мингге ювукъ адам язылгъан эди. Тек шолардан дав юрюлеген майданларда 354 адам тюгюл болмагъан.


20 йыл алъякъдагъы агьвалатланы эсге ала туруп, бирдагъы бир къайгъылы гюнню гьакъында унутма ярамайдыр. 1999-нчу йылны сентябр айыны 4-нде, гече вакъти, ялгъан ваъзачыланы таъсирине тюшген элбузарлар Буйнакскиде кёп къабатлы яшавлукъ уьйню атылтгъан эди. Бир мюгьлетни ичинде нече-нече гюнагьсыз адамны жанлары къыйылды, нече-нече ожакъгъа къара дерт къопду. Вагьшилик ишни этгенлер де дагъыс­танлылар эди. Ботлих, Цумада, Новолак районлагъа чапгъын этген черивлени арасында да шо районларда тувгъанлар, ерли ёлланы, сокъмакъланы яхшы билегенлер аз тюгюл эди. Шону да эсибизде сакълайыкъ!



Количество показов: 16
Автор: YOLDASH.news
06.09.2019 16:45
Подписывайтесь на канал yoldash.ru в

Возврат к списку


Добавить комментарий

AlfaSystems massmedia K3FN2SA
Рейтинг@Mail.ru Яндекс.Метрика Бесплатный анализ сайта