Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Меню YOLDASH.news МаълуматларКъайгъырыш КъутлавларDAG.newsВ ДагестанеВ РоссииИнтервьюВ миреНа КавказеГлава РДНародное СобраниеПравительствоМинистерства и ведомства Муниципалитеты In memoriamНовости спортаГод культуры безопасности Выборы - 2018ЧЕ-2018 Kaspeuro2018"Времена"ИнфоблокПолитикаИсторияКультураЛюди и время НаукаНовые книгиАчыкъ сёзАналитикаЖамиятПолитика.ЭкономикаБаянлыкъДин ва яшавЖамият низамИлмуTürk dünyasi Савлукъ ЭкологияЮртлар ва юртлуларЯшёрюмлер МаълуматАнтитеррорБирев де унутулмагъан...СапарМаданиятАдабиятКультура ожакъларБилимИнчесаният Къумукъ тилКроссвордМасхараларТеатрЯнгы китапларЯшланы дюньясы Спорт ярышларЕдиноборства Развитие спортаСоревнованияФК «Анжи» МедиасфераО газетеО сайтеСМИФото дняНаши партнерыНаши спонсорыСотрудникиНаши авторыАфишаГалереяРекламаЮбилейный номер
Республиканская еженедельная общественно-
политическая газета «Ёлдаш» (Спутник)
Вагьит АТАЕВ:  «Яланаякъ яшлыгъымны излеймен…»

Вагьит АТАЕВ: «Яланаякъ яшлыгъымны излеймен…»



  Яшлар учун язагъан шаир  Вагьит Атаевни бизин охувчуларыбыз тезден таный. Ол Буйнакскидеги район газетде, оьзге идараларда да кёп йыллар ишлеген. Узакъ йылланы боюнда «Ёлдаш» газет булан байлавлукъ юрюте. Гьар тюрлю йылларда ону яшлар учун язгъан он беш китабы чыкъгъан. Орусчагъа гёчюрюлген шиърулары Москвада яшлар учун чыгъагъан журналларда кёп керенлер печат этилген. Ол язгъан «Къысмат» деген пьесагъа гёре Къумукъ театр спектакль салгъан. Бугюнлерде ону «Яшлыкъ» деп аты булан 456 бетли янгы китабы чыкъгъан. Огъар яшлар учун шиърулар, ёммакълар, гиччи хабарлар гирген.

Шаирибизни янгы шиъруларын  охувчуларыбызны тергевюне беребиз.


Адабият бёлюк.


Ата  юртум


 

Эсделиклер ата юртгъа байланып,

Оюм булан бав-бахчасын гезеймен.

Гьар орамын, тыгъырыгъын айланып,

Яланаякъ яшлыгъымны излеймен.


 

Эслеримни эллеп чыгъа Эрпели,

Гёз алдымда гьайван-малы, къазлары…

Эшитемен тавушларын эртенги

Музыкадай оькюртеген абзарны.


 

Гьона, яшлар эртенокъ тут терекде,

Къара тутун ашап бети бояла.

Гёрегенге къызлар къарап арекден,

Гьали олар ерге тюшме уяла.


 

Тар орамда эки хораз ябуша,

Бек хошланып юртлу яшлар къарагъан.

Леззет ала шонда токътап Абуш да,

Ишлемеге бавуна деп барагъан.


 

Терек башда бир Гюкюк де къычыра,

Къаршысында – йыр тавушу Бюлбюлню.

Жымчыкъланы жав-жувлары кёп чыгъа,

Англаталар оьзлер языкъ тюгюлню.


 

Юрт ягъада кёлде юзе Бакъ-бакълар,

Эмен чордай алгъа чыкъгъан тёшлери.

Ачлыгъындан талап этип тамакълар,

Хурт излеме сувгъа чома башларын.


 

Гёз юмсам да, гёрюне кёп гамишлер,

Исси гюнде бёленеген хавларда,

Чёпленеген бек татывлу емишлер

Берекетли шо «Мадигин» бавларда.


 

 

Муна юртну инг де уллу очары,

Гьар гюн йимик тамазалар елейген.

Гьар авулну къолланагъан бар чары,

Томакъ болса, балта-бичакъ билейген.


 

Бир там тюпде – гён ийлейген талкъын бар,

Йым-йымышакъ болсун учун чарыкълар.

Кёмек этме гьазир юртлу халкъым бар,

Эгер шогъар харлы болса тарыкълар.


 

Бетавулда ашыкъ ойнай оюмда,

Хыяллары утмакъ учун яшланы.

Арасына къошуламан оюнгъа,

Яшда йимик дамагьланып, хошланып.


 

Акъ-оьзенде халча жува гёзеллер,

Оьз йырларын ата юртгъа багъышлай.

Дюньяда о инг де арив оьзендир,

Шо саялы халкъым ону алгъышлай.


 

Шонда эди оьмюрюмде инг башлап

Гючлю сююв магъа окъдай батгъаны.

Чанг тиймеген сюювюмню алгъышлап,

Юртлу къыз да «сюемен» деп айтгъаны.


 

Оюм булан яланаякъ чабаман,

Юрт ичинде яйсан янгур явса да,

Мен чи мунда яшлыгъымны табаман,

Оьмюр чагъым сексен дёртге авса да.


 

Футболда

(Масхара)


 

Язгъы гюн чакъ ачыкъда

Гёк отлу талачыкъда

Эки къоян команда

Ёлугъа эртен чакъда.


 

Алгъасап, чапгъан гьалда

Гьайван-жан бар гелеген.

Яхшы ерлени алда

Къоян тайпа елеген.


 

Ат да, Къаз да, Хораз да

Ерлешген бет бойларда.

Мунда ете бираздан

Эчкилер де, къойлар да.


 

Болмай эдим бир шек де

Гележекге Эшек де.

Ювугъунда гёрюне

Сюлдюрю бир Бёрюню.


 

Тапанча такъгъан Бёрю

Бир де абурсуз тюгюл.

Бир жан да ону гёрюп,

Низамны бузмай бугюн.


 

Ягъада Аюв-акъам

Бал ашай оьзю янгыз.

Бары да затны айтсам,

Етишмес магъа кагъыз.


 

Бир къапучу – акъ  Оьгюз,

Башгъасы – къашгъа Гамиш.

Къарап сиз де гёрюгюз –

Болма тура уллу иш!


 

Токъташылгъан заманда

Топ ортагъа ташлана.

Чыгъып эки  команда

Гьали оюн башлана.


 

Огь, гючлю ойнай дагъы!

Топ бийик кёкге чыгъа!

Шо топдан гьавадагъы

Къачып тая Къарчыгъа.


 

Къапучу Гамиш де сакъ,

Заман-бир эснеп тура.

Чапгъынчы Салпанкъулакъ

Шону бек эслеп тура.

Ювукъгъа гелген топгъа

Нече де гючлю ура!


 

Шо топ Гамишге ете,

Авзуна гирип гете!

Тамагъына тыгъыла,

Гамиш ерге йыгъыла.


 

Топну гьаран чыгъара,

Гамиш тамдай агъара.

Муна, сагъа тизив гол,

Гьали счёт болду: 1:0!


 

Къарагъанлар харс ура,

Къычыра: «Гьур - ра! Гьур - ра!»


 

Къашгъа Гамиш гюч жыйып,

Ерден гьаран хозгъала.

Топдан арекге тайып,

Бир гючлю разгон ала.


 

Тепме де тебе дагъы,

Шо топ гюлледей гете.

Оьгюзню къапудагъы

Еринде дёгерете.


 

Къайтып гючлю харс ура,

Къычыра: «Гьур-ра! Гьур-ра!»


 

Судья Пил айта гьазир:

– Гьали болду счёт: 1:1.


 

…Ярышгъа берген заман

Битип къалгъаны яман.

Шо саялы шиърумну

Мен узатмай къояман.


Гюргюр ва

чычкъан бала

(Масхара)


 

Абзаргъа чыгъып къала

Бир гезик Чычкъан бала.

Ол биринчилей гёре:

Бир Гюргюр шише-гёбе.


 

Къарап шо эрши къушгъа,

Къартыллай, къоркъа шонча.

Къуш къычыргъан тавушгъа:

«Баав геле!» – деп къача.


 

Тешигине гиргенде,

 Гьалек бола, акъыра.

«Скорая помощну»

Анасы тез чакъыра.


 

Ажжалсыз «эки»

(Масхара)


 

«Экиге» – ёлдашына

«Беш» ёлугъуп бюдюрей:

Оьзюню оьз башына

«Эки» тапанча тирей.


 

«Беш» сала гьура-гьарай:

– Урма! – деп, къоркъуп къарай.


 

– Охувчу яшлар мени

Сюймейгенни гёремен.

Шо саялы оьзюме

Оьзюм уруп оьлемен!


 

Тапанча атылмагъан,

О чу бузукъ зат болгъан.

Шондан сонг, тюгюл ялгъан,

Шо «эки» яшап къалгъан.


 

Къыркъаякъ


 

Оькюре бу якъ:

Йылай Къыркъаякъ.

Тапталгъан алай

Къыркъдан бир аякъ.


 

***

Бола чы шолай,

Юрюсе саякъ.


 

Мишикни къуйругъу

(Халкъ авуз яратывчулугъундан)


 

Къарт Мишик гюнжувакъда

Исси болмагъа ята.

Гиччи Бишев бар якъгъа

Ювукъдан гёз къарата.


 

Билмеймен ким бергенни

Бишевге шо буйругъун:

Ол бек къаст эте энни

Тутмагъа оьз къуйругъун.


 

Негереклер этсе де,

Къуйругъун «утуп» болмай.

Чекесине етсе де,

Ону гьеч тутуп болмай.


 

Бир гьакъыллы адамдай,

Къарт Мишик огъар къарай.

Ахыры да чыдамай,

Гиччи Бишевге сорай:


 

– Мунча чабып нетесен,

Йыгъылып да гетесен?


 

– Къуйругъун тутма болса,

Насибин тута дейлер.

Эки гюн гетип бара,

Тутуп болмайман, гьейлер.

Башлап учу тутула,

О да менден къутула… 


 

– Сени йимик гиччиде

Мен де тутма къарадым.

Къаст этсем де нече де,

Пайда чыкъмай къалады.


 

Ачувланып юрюдюм

Алдым бакъгъан якълагъа.

Артымда къуйрукъ гёрдюм,

Чыкъгъанда йыракълагъа.

Билдим, къайда барсам да,

Артымда болагъанны.

Шо насибим-къуйругъум

Оьзюме къалагъанны…


 

– Сагъа яхшы тынгладым,

Айтгъанынгны англадым…


 

…Шондан сонг Бишев бала

Насипли яшап къалгъан.

Тек гетген йыл къуйругъун

Бир Тюлкю юлкъуп алгъан…


 

Мусаны тюшю

(Масхара)  


 

Гамиш сыйырны сава,

Кёкден акъчалар ява,

Оьзенлер оьрге агъа,

Тойда Оьгюз теп къагъа,


 

Авруп «экилер» оьле,

Бабиш къумукъча биле;

Бек ач болгъангъа ошай –

Пил гьинкал этип ашай;

Китап охулма сюймей,

Ол оьзю арив сёйлей;

Бийип тура сувукъда

Бир Хораз да, Тавукъ да;

Балыкъчылар баргъынча,

Балыкълар кёлден къача;

Тюбюнде бир уьлкюню

Порсукъ йыгъа Тюлкюню;

Кёп къоянлар гёрюне:

Оьлюм тилей Бёрюге;

Тапмай тура улагъым,

Тас этип бир къулагъын…

– Къужурлу болар эди, –

Дей уянып шо Муса, –

Тюшюмде гёрген затлар

Тюлюмде бола буса!


 

Къоянны къуйругъу неге къысгъа?


 

Башлап яралгъан Къоян

Узун къуйрукълу болгъан.

Дюньядагъы гьар къыр жан

Огъар сукъланып къалгъан.


 

Сукъланмаймы къуйругъу

Арив буса гьайрангъа!

Шо гёзел эте буса

Къоянны гьар байрамда!


 

Бу гьалны Аюв гёре,

Бёрюге буйрукъ бере:

Шо Къоянны къуйругъун

Юлкъуп гел деп йибере.


 

Кютме барса буйругъун,

Шо Къоян гьуя сала.

Ону узун къуйругъун

Бёрю тез юлкъуп ала.

Амалсызгъа артында

Бир къысгъа къуйрукъ къала.


 

Къоян, оьлюм болмаса,

Шогъар да рази къала.

Шондан сонг гьар баласы

Къанна къуйрукълу бола.


 

Энни савлай дюньягъа

«Къанна къуйрукъ» яйылгъан.

Айыплы деп баягъы

Башлапгъы Къоян къалгъан.


 

… Гьар-бир жан, бола буса,

Оьзюн бек аяр эди.

Къоркъгъанны къоя буса,

Къоянны къояр эди…



Количество показов: 368
09.02.2018 14:00

Возврат к списку









AlfaSystems massmedia K3FN2SA
Рейтинг@Mail.ru Яндекс.Метрика Бесплатный анализ сайта