Сетевое издание «ЁЛДАШ» (Спутник)
Меню YOLDASH.news МаълуматларКъайгъырыш КъутлавларDAG.newsНовостиИнтервьюАнонс книгIn memoriamГод культуры безопасности Нацпроекты в РДПамятные датыТеатры и кино"Времена"ИнфоблокПолитикаИсторияКультураЛюди и время НаукаАчыкъ сёзАналитикаЖамиятПолитика.ЭкономикаБаянлыкъДин ва яшавЖамият низамИлмуTürk dünyasi Савлукъ ЭкологияЮртлар ва юртлуларЯшёрюмлер МаълуматАнтитеррорБирев де унутулмагъан...СапарМаданиятАдабиятКультура ожакъларБилимИнчесаният Къумукъ тилМасхараларТеатрЯшланы дюньясы Спорт Единоборства Развитие спортаФК «Анжи» СоревнованияМедиасфераО газетеО сайтеСМИ БАННЕРЫ Наши партнерыНаши спонсорыСотрудникиАвторыАфишаГалереяРекламаЮбилейный номер
Сетевое издание «Ёлдаш» (Спутник)

Насрулла БАЙБОЛАТОВ :“Яшлыкъгъа къайтма сююп, яшлагъа йыр танглайман”

Насрулла БАЙБОЛАТОВ :“Яшлыкъгъа къайтма сююп, яшлагъа йыр танглайман”



Насрулла Байболатов яшлар учун шиърулар язагъан шаирлерибизни бириси. Яшланы ич дюньясын англап, оланы тилинден сёйлеп, тергевюн тартып, иштагьландырып язма къайсы шаирге де тынч болмай. Шо янындан алсакъ Насрулла охувчу яшлар булан бир тил табып болгъан деп айтма ярай. Тувгъан гюню булан да къутлап ону янгы шиъруларын охувчуланы тергевюне беребиз.

 

Адабият бёлюк. 



 Янгы йыр тувду бугъай

 

Яшлар къабул этердей

Сёзлени танглай йыргъа,

Юрт ягъаны бойлайман

Юрегим гьавлап къыргъа.

 

«Сувлу къолдан1» айланып,

«Генторунгъа» къайтаман.

«Уллу ярны» тынглатып,

Сырларымны айтаман.

 

Яшда йимик олтуруп,

Огъар базып багъаман.

Оюмда сувгъа сингип,

Оьзен болуп агъаман.

 

Алдымда гюн чаягъан

Гёр, «Акъаймоллатогъай».

Юртдан мен гезей туруп,

Янгы йыр тувду бугъай…

–––––––––––––––––––––––

1Шиъруда Къарабудагъгент юртну бир-бир ерлерини атлары эсгериле.

 

 

Яшлыкъгъа къайтма сююп…

 

Яшда сукълана эдим

Мен жагьиллеге къарап.

«Шо чагъына етишген

Оразлыдыр»,– деп ёрап.

 

Шо заман ойлай эдим

Йыллар аста агъа деп.

Жагьиллик къачан эсе

Етер экен магъа деп.

 

Ала-саладан гелди

Етишип шо чагъым да.

Чалт агъылып да гетди

Оьмюр деген агъымда.

 

Йыллар аста тюгюлюн

Бугюн яхшы англайман.

Яшлыкъгъа къайтма сююп,

Яшлагъа йыр танглайман.


 

Ата юртда танг къата

 

Танг къатып уянгъангъа

Кюр табиат айынып,

Ата юртум гененген

Гюн шавлагъа чайынып.

 

Гюн юртгъа турагъандай

Гьали яхшылылыкъ чачып.

Яманлыкълар алдындан

Тайгъанда йимик къачып.  

 

Къызгъанмай о исивюн

Къарангылыкъны къувуп.

Гёремен ата юртгъа

Уллу хадиргюн тувуп.


 

Сув – о сыйлы берекет

 

Янгур сувундан уртлап,

Ерде къалгъан чонкъланы

Жанлар иче гюл-чечекде

Жыйылгъан танг чыкъланы.

 

Яллав яйда шолагъа

Булакъ сувдан тёгемен.

Сувдан тоюп, бой салгъан

Будай башны оьбемен.

 

Оьзенлерде, кёллерде

Киринемен, юземен.

Сув – о сыйлы берекет,

Англагъанман кёпден мен.

 

Тирликден сонг дюньяда

Айтма сыйлы бир сув бар.

Сувну сыйламагъангъа

Яшав да болажакъ тар.  


 

Кёрюк экмек

 

Эртен басгъан хамурун

Гётерилмеге къоюп,

Анам экмек бишире

Ашагъан болмас тоюп.

Гьар гезик кёрюк алда

Ол кюнне ясап башлай.

От саркъып янсын учун

Заман бир агъач ташлай.

 

Къангадагъы кюннени

Къоллары булан яза.

Уьстюне сюркюч сюртюп,

Накъыш-оювлар гьыза.

 

Эки гёзюн айырмай

Къызаргъанчагъа ондан.

Бишген экмекни оьбюп,

Анам тюшюре къолдан.

 

Экмекни зор ийиси

Геле къабакъ алгъа да.

Кёрюкден бишип чыгъа

Гиччи къалач магъа да.

 

Сувугъанча чыдамай

Ону хабып къояман.

Къурулай ашасам да,

Къалачдан мен тояман.

 

Къызгъанмайман бёлмеге  

Яшлар булан бирче де.

Бишлакъ къошсам баркаман,

Татли тие нече де.


 

Ананг сююнгюр сенден!

(Ментальный арифметикадан дюньяны эки керен чемпиону болгъан

Магьаммат Къагьировгъа.)

 

Бойгъа-сойгъа гьали де

Яш экенге гиччисен.

Гьисапдан баш чыгъарып,

Билим булан гючлюсен.

Ярышларда гьаманда

Сан да гёрмей утасан.

Тувуп оьсген агьлюнгню

Абурун оьр тутасан.

 

Санавланы лап уллу

Ойда-эсде къалагъан,

Жамын чыгъара туруп,

Тюгюлсен сен талагъан.

 

Къурдаш яшларынгдан да

Охув якъдан алдасан.

Яшавда дос-ювугъунг

Сукъланардай къастдасан.

 

Уьлгюлюсен, озокъда,  

Оьзюнг тенгли яшлагъа.

Макътав шексиз тийишли

Сендей гьакъылбашлагъа.

 

Уллулагъа тынглайсан

Къулакъ асып сёзюне.

Уллатанг уьйретген

Ошатып тап оьзюне.

 

Орамланы да гезеп,

Айланмайсан бошунга.

Заманынг бош йиберме

Бир де гелмей хошунга.

 

Хыялларынг хыйлыгъа

Тутулагъан гёз алгъа,

Гележекни ойлашып,

Токътамайсандыр ялгъа.

 

Шолай гьаракатынгдан

Нечакъы да пайда бар.

Санама сан гёрмейген

Яшлар дагъы къайда бар?!

 

Алгъышлайгъан оьзюнгню

Ананг сююнгюр сенден!

Яхшылыкълар да гёргюн

Гьар мюгьлетден, гьар гюнден!

 

Маратны хаты

 

Биревде англап болмай

Бизин Маратны хатын.

Кёп алгъасап айлана

Язагъанда да атын.

 

Гьарплар сёйлеме болса,

Айтажакъ эди арзын:

Кагъызда къоюп гетген

Тавукълар аякъ гьызын.

 

Тергеме амал билмей

Этилмесе таржума,

Муаллим охуп болмай

Эки сала гьар жума.

 

Хаты эрши деп айтып,

Тек тутмайыкъ кюлкюге.

Ону ким уьйретежек  

Арив язма уьлгюге?

Тамаша этди сорап…

 

Пилни суратын этип,

Узун-узун хонтасын,

Мен акъ кагъызны бояп,

Толтургъанман ортасын.

 

Атайым шо суратгъа

Бир хыйлы заман къарап:

«Суратдагъы недир?» – деп,

Тамаша этди сорап.

 

Ол жанланы айырып,

Бирин де билмей мекен.

Адам уллу болгъанда,

Гёзлери гёрмей экен.

 

Уьйню сураты

 

Мен суратын этген уьй

Бир тюгюл, эки къабат.

Канзилерден оьрленер

Алгъан астаракъ абат.

 

Къалкъыда – къызыл сыныкъ,

Тамларыны тюсю акъ.

Тюнгюлюгюнден чыгъа

Тютюню болуп сызакъ.

 

Унутулмагъан бир де

Эшик булан терезе.

Кёкню юзю дюр йимик

Ап-ачыкъ гёк перезе.

 

Уьйню айланасында

Орнатылгъан емиш бав.

Оьрдек-къазгъа юзмеге

Бир ягъада – терен кав.

 

Къапу артда этилген

Алабайгъа да уя.

Бишев ону гёргенде,

Къачажакъ салып гьуя.

 

Шо саялы Бишевню

Гийиремен тез уьйге.

Билемен, о уьйренген

Парахат яшав кюйге.

 

***

Ахшам болуп къалгъанча

Уьйге гелемен къайтып.

Болмай авара анам

Магъа шо гьакъда айтып.

 

Орунгъа да гиремен

Къолум-бутум тез жувуп.

Юхлайман къарангыдан  

Танг къалгъынчагъа тувуп.

 

Сагьатны мен унутмай

Къояман къуруп тезге.

Уянгъандокъ гележек

Къурдаш яшларым бизге.

 

Гече мени юхумну

Болмажакъ бир де бёлген.

Эртен болса айтарман

Тюшюмню гече гёрген.


 

Мени къозуларым

 

Къозуларым – эгизлер

Бири акъ, бири къара.

Чарлакъ тюбюнде – бичен,

Алдында гьабижай чара.

 

Жагь айлана хадиргюн

Тувгъан йимик башына!

Къыргъа чыгъып чапмагъа

Тогъаслагъа хашына.

 

Сюзюшме де сюзюше,

Урушлар да башлана.

Ятма сюйгенде ялкъып,

Эки якъгъа ташлана.

 

Сыйпасам чачал тюгюн

Сыртына оьзюм тийип,

Генг гюренден айланып,

Ишыла башын ийип.

 

Токъ буса да сутурлар

Ем сююп къолум ялай.

Атылып, кюр ойнакълап,

Магъа ярама къарай.

 

Емиш тереклеге де  

Гёзюн сата къозулар.

Бавгъа чыкъмагъа болса,

Чачывлагъа созулар.

 

Отлар тогъайда олар

Чыдап къалса биразгъа.

Къошгъа етишдиргенде

Торайгъанда бу язгъа.


 

ЯШЛАГЪА МАСХАРАЛАР

Эшек булан лакъыр

 

– Аркъангда авур юкню

Турасан талмай ташып.

Къалмайгъаны яхшы чы,

Гюн уруп, къанынг ташып.

 

– Къапланы гётермеге   

Къаршылыкъ да этмеймен.

Тынчаймагъанман гьатта

Тав башлагъа етмей мен.

 

Тек бетлевден арекмен,

Гьали айтаман сабур:

Англагъан ёкъ эшек де

Оьзюне сюе абур…   

***

Бёрюлер улуй Айгъа,

Къоркъгъан Къоян да, Тай да.

Агъаргъандай гёрюне

Сыпаты къачып Ай да.

***

Уьлкю тюпде бир Къоян

Къоркъуп къартыллай пакъыр.

Кёкню кёкюрейгенин

Айтып янынга чакъыр.

***

Бир Хурт алмагъа тюшген

Гече-гюн ашап къангъан.

Оьзю билмейген кюйде

Уьйсюз-эшиксиз къалгъан.

***

Бишевюм юхлай туруп,

Болуп битген эринчек.

Ашамай тоюп къала

Тюшюнде гёрюп ичек.

***

Гёбелек къызашымны

Къолуна къонуп къарай.

Ол бир авлакъ чечек деп,

Оьзю ойлашма ярай.

***

Янгур тюпде орамда

Чабаман мен эринмей.

Яхшы чы, уьйге гелип,

Къутуларман киринмей.

***

– Дёрт йыл бите магъа,– деп,

Инишим юрюй шишип.

Англагъан ол артымдан

Болмажагъын етишип.

***

Аюв бала улуй юрюй

Орманлардан айланып.

Балжибинлер хапгъангъа,

Бал ашамай хуйланып.

***

Артыкъ сёзлер айтгъанны,

Сёйлегенни пучуна

Къычыв чыгъып гёрюне

Лап тилини учуна.

***

Эртенлер ястыкъ булан

Къалсын ябушуп тала.

Тек уянмай тюшге де

Ярашып юхлап къала.

***

Тил дарсда алдым эки

Такрарласам да уьйде:

Сёзлер неге язылмай

Эшитилеген кюйде?!

 

Количество показов: 224
30.08.2019 14:50
Подписывайтесь на канал yoldash.ru в

Возврат к списку


Добавить комментарий









AlfaSystems massmedia K3FN2SA
Рейтинг@Mail.ru Яндекс.Метрика Бесплатный анализ сайта