БИР БОЛГЪАН, БИР БОЛМАГЪАН…

БИР БОЛГЪАН, БИР БОЛМАГЪАН…

        Бир болгъан, бир болмагъан, бир де болмай къалмагъан деп башлана къумукъ ёммакълар. Улланабыз сувну бийлеген аждагьаны гьакъында хабарлайгъанда, бизге, о заман гиччи яшлагъа, шо аждагьа ер юзюндеги лап биринчи зулмучу, халкъны башына тюшген бир уллу балагь йимик гёрюне эди. Бугюнлерде бютюн дюнья махлукъну арасында коронавирус деген аврувгъа байлавлу тувулунгъан пелекетге къарап, шо аждагьа эсиме тюшюп гете.


Маълумат къураллар, бир-бири булан ярышгъа чыкъгъандай, шо пелекетни къувунун янып турагъан кёрюкге къуругъан агъач къошагъандай дагъыдан да бек гючлендирме къарай. Бары да теле ва радио берилишлердеги янгы хабарлар шо аврувну айланасындагъы билдиривлер булан башлана. Юз мингден де артыкъ адам авругъан, дёрт минги оьлюп де битген, палан ерде школалар ябылгъан, тюген ерде дазулар бегетилген…


Мени бир зат тамашагъа къалдыра. Коронавирус – барыбыз да бек яхшы билеген адатлы грипни бир журасы. Къайсыбыз аврумагъанбыз, къайсыбызны бурунлары агъылмагъан? Неге янгы аврувну гьакъында ким де англатывлар, баянлыкълар бере, шо тайпа аврувланы теренден ахтаргъан, писти-пистисин дегенлей билеген, аты дюньягъа белгили   алимлер, врачлар бир зат да айтмай пысып тура? Оланы арасында медицина тармакъдан гьатта Нобелни савгъатын алгъанлар да бар. Белгили кюйде, грипден гьар йыл дюньяда орта гьисапда 600 мингден де артыкъ адам оьле. Неге шогъар байлавлу бирев де къувун гётермей?! Сюйсенг де, сюймесенг де, коронавирусну масъаласы иш этилип, ойлашылып арагъа чыгъарылгъан деген пикругъа гелесен.


Бары да пачалыкъларда жамият оьзге масъалаларын артгъа теберип, унутуп, гьали савлугъун сакълавну гьайында. Аврув биревлеге, мисал учун, уллу фармацевтика корпорациялагъа шайлы байынма эркин ёллар ача. Эсигизде бар буса, бираз тезде дюньяда птичий грипни айланасында да тап бугюнгю йимик пелекет тувулунгъан эди. Ахыры не болду десегиз? 15 йылны ичинде шо аврувдан 360 адам оьлген. Грипге къаршы дарманлар чыгъарагъан корпорациялар буса шо вакътини ичинде 150 миллиард доллар къазангъан.


Адамлар янгы аврувдан сакъланмакъ учун не этме герек деп кёп сорай бола. Врачлар теле ва радио берилишлерден, газетлени бетлеринден таба тазалыкъны юрютюгюз, къолларыгъызны жувугъуз деп насигьатлар бере. Нете, грип болмагъан буса, шо тазалыкъны юрютмеге герекмей эдими?! Бизин чи барыбызны да шогъар гиччиден берли уьйрете гелгенлер.


Узун сёзню къысгъасы, гьюрметли охувчулар, гьар-бир затгъа инанып къалмагъыз. Коронавирусну къувунуну натижасы да мен оьрде эсгерип гетген птичий грипники йимик болажакъ. Тек тазалыкъны юрютмеге, къоллары­гъызны гьар гезик жувмагъа оьзюгюз де унутмагъыз, яшларыгъызны да шо низамгъа уьйретигиз!