Милли газет – миллетни даражасы

7 февраля 2020 в 16:00 602
Милли газет – миллетни даражасы

       Маълумат къуралланы арасында газет халкъ арада пикру токъташдырмакъ учун инг де асувлусу болуп гелгенини гьакъында, охувчулар, сиз де билесиз. Россияда инкъылапны тувулунувуна да, сонггъу коллектив загьматны гёрсетивде де, Уллу Ватан давну йылларында да, сонггъу йыллардагъы оьсювню де болдурмакъ учун да газет къыйматлы роль ойнагъан.


Радио, телевидение чыкъгъанлы, газетни асувлугъу кемиди. «Прогресс» деп айтагъан гьаракат бир ерде токътап турмай. О бек уллу жагьлыкъ булан айлана. Гьали чи телевидениеге де халкъ алда йимик кёп къарамай. Ондан да артыкъ даражалыман деп оьзюню «тёшюне къагъа» туруп, Интернет байлавлукъ хапарсыздан арабызгъа гирди. Биревлер айтма сюеген кюйде, газетни девюрю гетме деп «ёлгъа чыкъгъан». Узакъ къалмай гетежек деп токъташдырагъанлар да ёлугъа.


Озокъда, газетлер чыгъарылагъан кюйде алышынывлар болур. Тек газетлер ябылажакъ дейгенлеге инанма тюшмей. Айрокъда милли газетлер оьзлени асувлугъун гележекде де сакълажакъгъа мен чи аз да шеклик этмеймен. Неге тюгюл, газетлер Интернет байлавлукъ къайдагъа гёче туруп, оьзлени янгы имканлыкъларын артдыра ва аян эте. Бизин «Ёлдаш» газетни де Интернетден табып охуп боласан. Онда чы о дагъы да арив, ренкли кюйде охувчуну алдына геле. Не ерде сюйсенг, принтерден таба кагъызгъа чыгъарма да бажарыла. Бельгия пачалыкъда яшайгъан бир охувчубуз, шолай, Интернетден таба печатдан чыгъарып «Ёлдашны» гьар номерин охуй. О гьакъда оьзю бизин сайтда язгъан эди. Гележекде идаралар, къурумлар да, оьзлер сюеген газетин оьзлер печат этип, ич арада къолламакъ бар. Магьачкъаладагъы басмаханада печат этилгенин юртуна гелтиргинче, олагъа шолай этме онгайлы.


Милли газетлени къыйматлыгъы миллет яшагъан чакъы кемимежекге де мен инанаман. Бу ерде: «Олай буса, газетни охувчулары неге кемий?» – деген сорав тувула. Янгыз газетге тюгюл, янгыз къумукълар тюгюл, савлай дюньяда да, къайсы миллетде де охувгъа иштагьлыкъ этегенлер гьалиги вакъти аз болгъан. Заманны шо да бир аламаты буса ярай.


Газетлерде жамият яшав суратланагъандан къайры, кемчиликлени ёрукълашдырывну ёллары да гёрсетиле. Адабият, инчесаният жанлана. Тарихи агьвалатлар эсгериле. Халкъына пайда гелтиргенлени гьакъында языла. Яшавну гьар тюрлю янлары суратлана, насигьатлар бериле. Къайсын-бирин айтайыкъ, милли газет халкъны даражасын суратлай. Газетден ариге йылышгъан чакъы, оьз халкъынгдан да ариге йылышасан деп негьакъ айтылмагъан. Эгер де о чыгъагъан кюйге рази тюгюл бусагъыз, языгъыз бизге, телефон сёйлегиз, редакциягъа гелигиз, Интернетден гьакълашыгъыз… Халкъ ортакъчылыкъ этген чакъы, газетни абуру да артажакъ.


Заманлар алышынгъан чакъы, адамлар да алышынагъаны герти. Гьалиги наслу 30-40 йыллар алгъа гетген девюрде яшай. Адамланы опуракъ-гийими булан ою, пикрусу да, сёйлейген кюю де, гьаллашагъан къайдалары да алышына. Газет де янгы яшавда янгы «опуракъ гийме» сюедир. Ону бетлеринде берилеген материалланы халкъгъа ювукъ къайдада чыгъармагъа сюебиз. Охума тынч, маънасына гьазир тюшюнме болардай янгы масъалаланы гётерип ишлеген чакъы, бизин журналистлени де абуру гётерилежек.


Сонг да, газетни бетлеринде критика материаллар болмай деп кант этегенлер бар. Сёзге, печатгъа эркин ёл берме герек деген талаплардан бир заманда да къачмайбыз. Йиберигиз материаллар. Чакъырыгъыз бизин мухбирлени. Тийишли кюйде масъаланы чечмек учун, ёлланы да ахтарып, болагъан кёмегибизни этербиз.


Къумукъ юртлар Дагъыстанны тарихинде аслу роль ойнагъаны белгили. Оланы гьарисини тарихин ахтарып, гьалиги яшавун суратлап, белгили адамларын халкъгъа аян этмек де – бизин борчубуз. Гележекде къайсы буса да бир юртгъа багъышланып онгарылгъан материаллар газетни бетлеринде печат этилежек деп гёз алгъа тутулгъан.


Пачалыкъ янындан халкъны яшавун яхшылашдырмакъ учун къайсы тармакъда да яшавгъа чыгъарылагъан кёп программалар, проектлер бар. Адамлар оланы хыйлысын билмей буса да ярай. Шо масъалалагъа да тергев берилежек.


Газетни бетлеринде охувчу булан юрюлеген аралыкъны да жанландырмагъа умут этебиз. Охувчуну пикрусу халкъ учун пайдалы болсун учун бизин журналистлер де оьз къошумун этежек.