Сан янлы ёллар – бизин аманлыгъыбыз

Сан янлы ёллар – бизин аманлыгъыбыз

Мен яш вакътиде башгъа пачалыкълардагъы сабанчылар авлакъларына ерли асфальт эте деп эшитгенде, бек тамаша бола эдим. Неге тюгюл де шо йылларда бизде кёп адам яшайгъан юртлагъа барагъан ёллар да чакъа тёгюлюп онгарыла эди. Мен ону маънасын уллу бола туруп, айрокъда оьзюм машин гьайдама башлагъанда англадым.

 

Ёллар – гьар пачалыкъны да аманлыгъын ва даражасын гёрсетеген белги деп негьакъ айтмай. Шо яндан алгъанда, бизин пачалыкъ кёп-кёп пачалыкълардан артда къалып турду. Мен гьалиден 40 йыл алда Германияда асгер борчумну кютегенде, оланы ёлларыны мукъаятлыгъына бек тамаша бола эдим.


Насипге, артдагъы 2-3 йылны ичинде бизде де ёллар къурув яхшылашып геле.


Россияны Президенти В.Путинни сиптечилиги булан къабул этилген къоркъунчсуз ва сан янлы ёллар деген милли проект биринчилей ёллардагъы хатарланы аз этмек ва адамлагъа онгайлыкълар болдурмакъ учун яшавгъа чыгъарыла.


Мен ишиме гёре Хасавюрт районну ёлларындан кёп айланаман. Хасавюрт–Бабаюрт ва Хасавюрт–Гребенская деген республика даражадагъы ёлланы бузукълугъу гьакъында маълумат къуралларда ва Интернетде кёп язылып ва айтылып турду. Шо масъалагъа гёре районну прокуратурасы да оьзлени талапларын салды.


Гертиден де, Хасавюрт–Бабаюрт ёлну Ботаюртдан Къурушгъа ерли мезгилинде машинни гьайдап болмайгъан гьал бар эди.


2019-нчу йылны ахырында Ботаюрт – Къурушну арасындагъы 10 чакъырым ёлгъа асфальт салынгъан. Шолай, Хасавюрт–Боташюрт ёлну да 9 чакъырым ерине де асфальт тутулду. Шо ерлени ачылывуна багъышлангъан чарада «Дагестанавтодор» къурумну ёлбашчысы Тагьир Азаев де ортакъчылыкъ этген эди ва 2020-нчы йылда республика оьлчевдеги ёллар дагъы да артыгъы булан ярашдырылажагъын айтгъан эди.


«Кавказ» деген Бакюден Ростов бойгъа багъып барагъан трасса Хасавюртну оьр боюндан гете. Шо ёл къурулагъанда Хасавюртну оьр башы болуп токътайгъан трасса гьали шагьарны ортасы йимик болуп къалды. Ёлну оьр боюнда уллу-уллу тюкенлер къурулду, машин ва гьайван сатагъан базарлар ачылды, жумамежит этилди ва адамлагъа уьйлер этмек учун ерлер берилди.


Шолар энни бек четимлик тувдура. Ондан къайры да, уллу ёлгъа эки де янындан тийип дегенлей уллу тюкенлер ачылгъан. Шолагъа гирегенлер де машинлерин тюкенлени алдында къоя ва оьтеген машинлеге ер тар болуп токътай. Шо масъала да чечилежек. Неге тюгюл де Хасавюрт шагьарны айланып оьтеген федерал ёл къурмакъны къарары чыкъгъан ва федерал бюджетге гирген.


Бирдагъы масъала – кёпюрлер. Оланы кёбюсю 1950-1960-нчы йылларда шо замангъы транспортгъа гёре этилинген болгъандыр. Гьали шоланы генглешдирегени ва янгыртагъаны да сююндюрмей болмай.


Эндирейден уллу ёлгъа чыгъагъан ерде де алда кёп хатарлар бола эди. Шонда ёлну къыркъып чыгъагъанда 11 адам оьлген. Нечакъы айтылса да, шо ерге светофор салынмай эди. Не буса да светофор да, адамлар юрюйген ерине ярыкълар да салынды. Гьали шолай светофорлар Муцалавул, Янгы Чиркей, Къоркъмаскъала юртланы тувраларына да салынып тура. Шо ерлерде адамлагъа ари-бери чыкъма ва сакъланма онгайлыкълар да болдурулгъан.


Сан янлы ёллагъа байлавлу федерал проект 2017-2025-нчи йыллагъа гёрсетилген, демек, дагъы да 5 йыл адамлар учун онгайлы ёллар къурулуп туражакъ.


Хасавюрт районда ёллагъа къарай­гъан управление, кётюр болуп ябылгъанлы, бир нече йыллар бола. Гьали район администрация булан дыгъар да этип, ону ишлерин «Альянс» деген жамият къурум кюте. Кюте, тек толу техникасы ёкъ экенге, бары да ерге етишип болмай. Гьасили, йыл сайын этилеген ишлер артагъаны сююндюрмей болмай.